|
Demokrasilerde ulusal egemenlik seçimler aracılığıyla gerçekleştirilir. Seçim, niteliği itibariyle bir "irade açıklaması ", halkın kendi temsilcilerini belirleme aracıdır. Bu irade açıklaması, ne zaman tam olarak gerçekleşmiş sayılır.? Bu soru bizi, seçim sisteminin ne olması gerektiği sorusuna götürür. Demokratik seçimlerde temsilcilerin belirlenmesi için her biri temsili rejimin niteliğine ve mantığına uygun olduğu iddia edilen birbirinden farklı 80'e yakın yol ve yöntemin uygulanmakta olduğu belirtilmektedir. Bu olgu seçim sistemlerinin ülke koşullarına ve ülkelerdeki siyasal deneyim birikimlerine bağlı olduğunu göstermektedir. İlk bakışta teknik ayrıntı gibi gözüken seçim sistemi, ülkenin ve demokratik rejimin kaderi üzerinde ana ilkeler kadar etkili olabilmekte ve bu yüzden seçim yasaları anayasalar kadar önemli sayılmaktadır Uygun seçim sistemi sorunu, "temsilde adalet" ilkesi ile "siyasette istikrar" ilkesi arasında makul bir denge kurma sorunudur. Ülkemizde çok partili siyasal yaşama geçildiği günden bugüne kadar beş değişik seçim sistemi uygulanmıştır ve bu ilkeler arasındaki denge arayışları halen sürmektedir. Bu yayınımız, Vakfımızca 12.11.1994 tarihinde düzenlenmiş olan bir sempozyum'un ürünüdür. Kitapta sorun iki ana başlık altında sunulmuştur. Birinci sunuşta, Türkiye için uygun seçim sisteminin ne olması gerektiği konusu ele alınmıştır. Konunun kuşkusuz en yetkin uzmanlarından biri olan Prof. Dr. Hikmet Sami Türk'ün "Türkiye İçin Nasıl Bir Seçim Sistemi ", konulu sunuşu ile TBMM'de temsil edilen siyasi partilerin görüşleri ve konu ile ilgili tartışmalar da bu bölümde yeralmaktadır. İkinci sunuşta ise, Erol Tuncer'in Türkiye'de 1950'den bu yana yapılan genel seçimlerde siyasal partilerin aldığı oylar ve bu oyların Meclis'e yansıma oranları ile ilgili değerlendirmelerine yer verilmiştir. Erol Tuncer'in çalışmasının bir özelliği de ülkemizde bu güne kadar uygulanmış olan beş değişik seçim sisteminin, 1950-1991arasındaki seçim sonuçlarının her birine uygulanması halinde, nasıl bir tablonun ortaya çıkacağı sorusuna yanıt aramakta olmasıdır. Seçim sistemi, yere ve zamana göre değişkenlik gösteren bir konudur. Ülkenin sosyo-ekonomik ve siyasal koşulları değiştiği ölçüde seçim sisteminin de yenilenmesi gerekebilir. Ancak her seçimde parti çıkarları için değiştirilen seçim sistemleri siyaset alanındaki belirsizliği artırmakta ve gerilimlere neden olmaktadır. Bu nedenle demokratik rejimin sağlığı açısından partilerarası uzlaşmalarla oluşturulacak bir seçim sisteminin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır.
Bu yayınımızın uygun seçim sistemi arayışlarına ışık tutacağına ve seçim
hukuku ile ilgilenenler için vazgeçilmez bir kaynak kitap olacağına inanıyoruz.
30.01.1995
|