B. Kapsam
            Yukarıda da belirtildiği gibi geniş bir amacın yerine getirilmesi için gerçekleştirilmeye çalışılan halkla ilişkiler faaliyetlerinin kapsamı; Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği, halkla ilişkiler birimi bulunan Bakanlık Merkez Birimleri ile Bağlı Kuruluşlardan Emniyet Genel Müdürlüğündeki halkla ilişkiler olarak belirlenmiştir. Ancak Bağlı Kuruluşlardan Jandarna Genel Komutanlığı ile Sahil Güvenlik Komutanlığındaki yapılanma, aynı zamanda askeri bir kuruluş olması nedeniyle, bu çalışmamızda değerlendirme kapsamına alınmamıştır.

            Bu kapsam dahilinde halkla ilişkiler faaliyetlerinin Bakanlığımızdaki gelişimi ve bugünkü durumu örgütsel ve işlevsel açıdan incelenmiş, değerlendirme bölümünde ise sorunlara ve önerilere yer verilmiştir.

            II. ÖRGÜTSEL YAPILANMA
            A. Örgütsel Yapılanma Süreci
            İçişleri Bakanlığındaki ilk halkla ilişkiler birimi, Başbakanlığın 17 Temmuz 1964 tarih ve Özlük ve Yazı İşleri 27-178/3150 sayılı Genelgesi ile 15 Aralık 1964 tarihinde Özel Kalem Müdürlüğü bünyesinde kurulmuş olan Basın Bürosu’dur. Sözkonusu büro, 23 Haziran 1967’de Bakan Onayı ile Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği ismini olarak müstakil bir birim haline getirilmiştir.⁸²

         Birim daha sonra 27 Şuat 1982 tarihinde yapılan bir düzenleme ile bir ünite olarak ele alınıp Genel Sekreterliğe bağlanmışsa da 21 Aralık 1982 tarih ve 111 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile uygulamaya son verilmiş, ünitelerin Bakanlıklarda Müsteşar Yardımcılıklarına bağlı olarak çalışması uygun bulunmuştur. Buna rağmen Bakanlıklarda bu konuda bir standardizasyon sağlanamamış ve hizmet her Bakanlığın kendi tercihine bırakılmıştır.⁸³

           Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliğinin Genel Sekreterliğe bağlılığı 8 Haziran 1984 tarihine kadar devam etmiştir. Ancak, bu tarihte çıkarılan 205 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, daha önce Genel Sekreterlik bünyesinde yer alan Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliğine Danışma ve Denetim Birimleri arasında yer vermiştir.⁸⁴  Daha sonra, 14 Şubat 1985 tarihinde kabul edilen ve 23 Şubat 1985 tarih ve 18675 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 3152 sayılı “İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 176 sayılı İçişleri Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılmasına, Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına ve Bu Kanun Hükmünde Kararnameye İki Madde Eklenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun”un Danışma ve Denetim Hizmetleri bölümünün 19’uncu maddesinde “İçişleri Bakanlığında basın ve halkla ilişkilerle ilgili faaliyetleri planlamak ve bu faaliyetlerin belirlenecek usul ve ilkelere göre yürütülmesini sağlamak üzere Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği teşkil edilir.” denilmiştir.

            3152 sayılı Kanundan önce Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği ismini alan birim, bu kanun ile örgüt içindeki müstakil yerini almış bulunmaktadır.

            B. Örgütlenmenin Bugünkü Durumu
            Örgütlenme süreci başlığı altında, Bakanlık Basın Bürosunun kuruluş ve örgütlenme çalışmalarına değinilmiştir. Bu başlık altında ise bugün, Bakanlık Merkez Birimleri ve Bağlı Kuruluşlarındaki halkla ilişkiler hizmetlerini yürüten örgüt ve çalışmaların yürütülmesine olanak sağlayan yasal dayanaklara yer verilecektir. Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği ile diğer birimler ve Bağlı Kuruluşlardan Emniyet Genel Müdürlüğündeki örgütlenme ayrı ayrı değerlendirilmeye çalışılacaktır.

            1. Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği
            İçişleri Bakanlığının görev ve teşkilatını düzenleyen 23 Şubat 1985 tarih ve 3152 sayılı Kanunla belirlenen halkla ilişkiler birimi, Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliğidir. Birim daha önce de belirtildiği gibi 15 Aralık 1964 tarihinde Özel Kalem Müdürlüğü bünyesinde Basın Bürosu olarak kurulmuş, daha sonra 23 Haziran 1967’de Bakan Onayı ile Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği ismini almıştır. Birimin yasal dayanağını 23 Şubat 1985 tarih ve 18675 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun oluşturmaktadır. Bu Kanunun 19’uncu maddesine göre;

            “İçişleri Bakanlığından basın ve halkla ilişkiler ile ilgili faaliyetleri planlamak ve bu faaliyetlerin belirlenecek usul ve ilkelere göre yürütülmesini sağlamak üzere Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği teşkil edilir.” denilmiştir.

            Birimin kuruluşuna ilişkin yukarıda belirtilen madde, aynı zamanda, Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliğinin görev alanını da belirlemektedir.

            3152 sayılı Kanuna göre Danışma ve Denetim Birimi olarak teşkilat şemasında yer alan Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği, doğrudan Bakanlık Makamına bağlı olarak faaliyetlerini yürütmektedir. Bu anlamda Müşavirliğin kurum içindeki yeri en üst makama yakın olarak değerlendirilmelidir.

            2. Bakanlığın Diğer Birimlerinde Gerçekleştirilen Halkla İlişkiler Hizmetlerine İlişkin Örgütsel Yapı
            a) Sivil Savunma Genel Müdürlüğü
            Sivil Savunma Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Eğitim Dairesine bağlı Yayın ve Tanıtma Şubesi, hem yayın hemde sivil savunmayla ilgili tanıtma faaliyetlerini gerçekleştirmesi nedeniyle, bu çalışmamızda Sivil Savunma Genel Müdürlüğünün halkla ilişkiler birimi olarak değerlendirilmiştir. 21 Ocak 1974 tarihli Makam Onayı ile Sivil Savunma İdaresi Başkanlığı Merkez Örgütü Kuruluş ve Görev Yönergesi uyarınca oluşturulan Yayın ve Tanıtma Şubesi, Teşkilat ve Eğitim Dairesi Başkanlığına bağlı olarak faaliyetlerini yürütmektedir.

            b) Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü
            Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün halkla ilişkiler birimi 1988 yılında makam onayı ile oluşturulan Yayın ve Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğüdür.

            Bu şube, vatandaşların kavrama güçlüğü çektikleri konularda onlara yardımcı olmak üzere “işaret levhaları ve panoları“ yaptırmak; vatandaş başvurularını kabul etmek, izlemek ve sonucundan ilgiliye bilgi vermek; özellikle Türk Vatandaşlığından çıkma veya Türk Vatandaşlığına alınma talepleri bulunan ilgili kişileri telefonla bilgilendirmek  üzere kurulmuş bulunmaktadır.⁸⁵  Yayın ve Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü Planlama, İşbirliği ve Teşkilat Dairesi Başkanlığına bağlı olarak görev yapmaktadır.

            3. Emniyet Genel Müdürlüğü
            Emniyet Genel Müdürlüğünün basın kuruluşları ve halkla ilişkilerine ait işlemleri yürütmekle görevli birim Basın, Protokol ve Halkla İlişkiler Şübe Müdürlüğüdür.

            Bakanlık Makamının 26 Ekim 1988 tarihli olurları ile Emniyet Genel Müdürüne bağlı olarak “Basın ve Halkla İlişkiler” adı altında faaliyete geçirilen şube, 3 Mayıs 1993 tarihli Bakan onayı ile “Protokol Büro Amirliği”nin de ilave edilmesiyle “Basın, Protokol ve Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü”ne dönüştürülmüştür. Birim faaliyetlerini doğrudan Emniyet Genel Müdürüne bağlı olarak yürütmektedir.

            C. Personel
            1. Halkla İlişkiler Hizmetlerinden Sorumlu Personelin Nitel ve Nicel Durumu
            Bu başlık altında İçişleri Bakanlığında halkla ilişkiler hizmetini yürüten Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği personeli ile Sivil Savunma Genel Müdürlüğü, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ve Emniyet Genel Müdürlüğünde bulunan halkla ilişkiler birimlerinde görevli personelin nitel ve nicel durumları değerlendirmeye alınmıştır.

            Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği; Bakanlığın basınla ve halkla ilişkilerinin düzenlenmesi amacıyla kurulmuş bulunan Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliğinde görevli personelin nitel ve nicel durumları tablo19’da gösterildiği gibidir.
 
 
 

          Birim yöneticisinin BYYO mezunu olması ve yabancı dil bilgisinin yeterli düzeyde bulunmasına rağmen, hizmet süresi bakımından, belli bir hizmet anlayışının birimde yerleşmesine tecrübesiyle katkı yapma imkanına çok fazla sahip olmadığı görülmektedir. Hizmet süresi yönünden diğer personel içinde aynı durum sözkonusudur. Sadece büro şefinin 15 yıl ve diğer bir personelin de 11 yıllık hizmetleri dikkate alınmaz ise genel olarak personelin birimdeki hizmet ortalaması yaklaşık 3ila 4 yıl gibi az bir süreyi kapsamaktadır.

            Buna karşın birim yöneticisi dahil iki personel Basın Basın Yayın Yüksek Okulu mezunudur. Ayrıca iki personelde Açık Öğretim Fakültesinden mezun olmuştur. Yüksek öğrenimli personel toplam personelin % 50’sini teşkil etmektedir.

            Sivil Savunma Genel Müdürlüğü; Genel Müdürlüğün halkla ilişkiler faaliyetlerini yürüten Yayın ve Tanıtma Şubesinde görevli personelin durumu tablo 20’de gösterilmiştir.
 
 

            Görüldüğü gibi Genel Müdürlükte hizmeti yürüten fiili kadro sayısı 5 olup, bu personelden üçü yüksekokul, ikisi lise öğrenimlidir. Birim yöneticisi ile bir memur Basın Yayın Yüksek Okulu mezunudur. Personelin birimde geçen hizmet süresi ise 5 yıl ve daha fazla süreyi kapsamaktadır.

            Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü; Genel Müdürlük bünyesinde 1988 yılında Bakan Onayı ile kurulmuş bulunan ve 1992 yılında faaliyete geçirilen Yayın ve Halkla İlişkiler Şubesinde görevli personelin durumu aşağıdadır.
 
 

            Özellikle vatandaş başvurularına ilişkin olarak kurulan bu şubenin personelinden Şube Müdürü ile bir memur fiilen Genel Müdür Sekreterliğinde çalışmaktadır.

            Emniyet Genel Müdürlüğü; Genel Müdürlüğün Basın, Protokol ve Halkla İlişkiler Şubesinde görevli personelin durumu ise aşağıda belirtilmiştir.
 

            Şube Müdürü henüz atanmadığından bu görevi yürütmek üzere bir komiser görevlendirilmiştir.

            Buraya kadar açıkladığımız halkla ilişkiler birimlerinde görevli personelin toplam sayısı 24 olup, kadro ünvanları ve sayıları tablo 21’de gösterilmiştir.
 
 

             2. Personelin Hizmet-içi Eğitimi
             İçişleri Bakanlığında halkla ilişkiler hizmetleriyle görevli personele yürüttükleri hizmetle ilgili bir hizmet-içi eğitim programı düzenlenmemiştir.

            Bakanlık Eğitim Dairesi Başkanlığınca sadece MİA sınıfından kaymakam adaylarına adaylık eğitimi içerisinde halkla ilişkiler konulu dersler verilmekte, son zamanlarda ise üst düzey yöneticilere de halkla ilişkiler kursu verilmeye başlanmış bulunmaktadır.

            Polis-halk ilişkilerinin geliştirilmesi amacı ile polis okullarında da halkla ilişkiler dersi verilmektedir. Bilimsel kaynaklardan derlenerek hazırlanan Polis-Halk İlişkileri ve İletişim konulu ders notunun kaynak yayın olarak kullanılması 19 Aralık 1995 tarihli Makam Onayı ile uygun görülmüş ve 1996 yılı eğitim planına konuya ilişkin eğitimler konulmuştur.⁸⁶

            III. HALKLA İLİŞKİLERİN İŞLEYİŞİ
            Türk kamu yönetimi içinde köklü bir yeri bulunan İçişleri Bakanlığı, gerek Osmanlı İmparatorluğu gerekse Cumhuriyet dönemlerinde, değişen şartlara göre kendisini yenileyerek, Türk Devlet ve toplum hayatında önemli vazifeleri üstlenmiş Bakanlıklardan birisidir.

            Yurdun iç güvenliğini ve asayişini sağlamak, kamu düzenini korumak, illerin genel idaresini düzenlemek, mahalli idareler üzerinde merkezi idare adına vesayet makamı olarak nezarette bulunmak ve idari açıdan aldığı kanuni tedbirlerle bu idarelerin gelişmelerine yardımcı olmak, halkın nüfus ve vatandaşlık işlerini yerine getirmek, sınır, kıyı ve karasularımızın muhafaza ve emniyetini sağlamak, karayollarında trafik düzenini sağlamak ve denetlemek, yurt sathında sivil savunma hizmetlerini yürütmekle görevli bulunan İçişleri Bakanlığında halkla ilişkilerin işleyişi iki bölümde değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Birinci bölümde Bakanlığın yapısını ve kararlarını kamuoyuna tanıtmayı amaçlayan faaliyetlere yer verilmiş, ikinci bölümde ise kamuoyunun dilek ve şikayetlerini öğrenme faaliyetleri incelenmiştir.

            A. Bakanlığın Yapısını ve Çalışmalarını Tanıtma Faaliyetleri
            Bu bölümde Bakanlığın yapısını ve çalışmalarını kamuoyuna tanıtmada önemli rolleri bulunan basın, radyo-tv, yayın faaliyetleri ile kurumun halkla yakın temasını sağlayan sosyal faaliyetlere yer verilmiştir.

            1. Basınla İlişkiler
            İçişleri Bakanlığının basın ve halkla ilişkilerle ilgili faaliyetleri planlamak ve bu faaliyetlerin belirlenecek usul ve ilkelere göre yürütülmesini sağlamak görevi 3152 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesi ile Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliğine verilmiş bir görevdir.

            Bakanlığın basınla ilişkileri en üst seviyede Bakan tarafından yerine getirilmektedir. Ayrıca Müsteşar, Genel Müdürler ile Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği tarafından da Bakanın verdiği yetki çerçevesinde basınla ilişki kurulmaktadır.

            3152 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesi gereğince, Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği Bakanlığın Basınla ilişkilerini düzenlerken;

            -Basın mensuplarının randevu istemlerini Bakana ileterek görüşmelerini sağlamakta,

            -Bakanın tören, açılış ve parlamentoda yapacağı konuşmaları önceden teksir ettirerek kitle haberleşme organlarına göndermekte,

            -Bakan tarafından yapılacak basın toplantılarını düzenlemekte,

            - Bakanlıkla ilgili haberleri basına ve televizyon kuruluşlarına bildirmekte,

            -Bakan veya Müsteşar tarafından verilecek direktife göre Bakanlıkça basına yapılacak açıklama ve tekzipleri hazırlayarak kitle haberleşme organlarına iletmektedir.

            Bakanlığı temsil eden İçişleri Bakanı tarafından 1993, 1994 ve 1995 yılları içerisinde gerçekleştirilen basın toplantıları, röportajlar, çeşitli toplantı, açılış ve tören konuşmaları ile basın açıklaması ve basın duyurusu gibi basınla ilgili faaliyetler tablo 22’de gösterilmiştir.
 

            Yönetimce önemli görülen haberlerin yazılı ve sözlü basın temsilcilerine açıklanmasını sağlayıcı bir halkla ilişkiler etkinliği olan basın toplantısı ile bu tür haberlerin yazılı ve sözlü basın kuruluşları aracılığı ile kamu oyuna iletilmesine yarayan basın açıklaması, genellikle Bakan tarafından yapılmaktadır. Basın toplantıları, Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliğince düzenlenmekte, konu ile ilgili birimin işbirliği ile hazırlanan konuşma metinleri toplantı öncesi basın kuruluşlarının temsilcilerine dağıtılmaktadır.

            Basına yapılacak açıklama konusunda Bakanlık Halkla İlişkliler Müşavirliği ile illerde bu görevi yürüten birimler arasında sistemden uzak ve tek tek olaylara bağlı olarak ortaya çıkan bir ilişki düzeni bulunmaktadır.

            657 sayılı Kanun’un 15’inci maddesi ile illerde basına açıklama yapma yetkisi valilere verilmiştir. Valiler genellikle Bakanlığın önerdiği biçimde açıklama yapmaktadırlar. Bu açıklamada Basın ve Halkla İlişkiler Mişavirliğinin etkin bir rolü bulunmaktadır. Çünkü, Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği Bakanlığı ilgilendiren haber ve yazılardan daha önce bilgi sahibi olmakta ve bu da açıklama ya da yalanlama yapılmasında Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliğini etkili kılmaktadır.⁸⁷

            Tablo 22’deki bir diğer faaliyet türü olan basın duyurusu veya basın bülteni ise yönetimce önemli görülen kurumla ilgili haberlerin gazetecilik tekniğine uygun olarak hazırlandığı metinlerdir. Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliğince de kurumla ilgili haberlerin yer aldığı basın duyurusu hazırlanmakta, basın ve televizyon kuruluşlarına ve diğer ilgili birimlere gönderilmektedir.

            Ayrıca basın mensuplarınca Bakanlığın faaliyet alanlarını ilgilendiren konularda cevaplandırılmak üzere Bakana yazılı olarak soru yöneltilmektedir. 1993 yılı içerisinde basın mensuplarınca 105 soru yöneltilmiş, bunlardan 70’inin talebi dönem içerisinde yerine getirilmiştir. 1994 yılında yazılı soru adedi 61’e düşmüş, bununda 57’si cevaplandırılarak ilgililerine ulaştırılmıştır. 1995 yılında ise 67 yazılı sorudan 47’si cevaplandırılmıştır (Bkz. Tablo: 23). Bakanlığın kamuoyu ile iletişimindeki olumlu gelişmelere paralel olarak bu soruların cevaplandırılma yüzdesi giderek artmaktadır.

            2. Radyo-Tv
            İçişleri Bakanlığının yapısını ve hizmetlerini kamuoyuna tanıtmada Radyo ve özellikle Tv. kuruluşlarının büyük önemi bulunmaktadır. Günümüzde etkin bir iletişim aracı olan Televizyon, hem göze  hemde kulağa hitap etmekte ve çok geniş bir kitleye ulaşmaktadır. Bakanlık bu etkili iletişim aracından “polis teşkilatının kuruluş yıldönümü, sivil savunma haftası, trafik haftası münasebetiyle düzenlenen etkinlikler ile Bakan veya Müsteşar veya Emniyet mensuplarınca düzenlenen basın toplantıları, açılış, tören ve çeşitli toplantılarda yapılan konuşmalar Tv. kuruluşlarının haber programlarında, ayrıca TRT kurumun tarafından toplumu bilgilendirmek ve eğitmek amacıyla hazırlanan sivil savunma ile ilgili Yangın, İlk Yardım gibi sivil savunma hizmetlerini tanıtıcı programlar ile Trafik Hizmetlerini Geliştirme Fonu tarafından yaptırılan TRT ve diğer Tv’lerde yayınlanan Eğitim Filmleri” münasebetiyle yararlanmakta ve kamuoyuna hizmetlerini tanıtmaktadır.

            Bakanlığın yapısını ve hizmetlerini tanıtan bu programlar, Bakanlık ile programı yayınlayan Tv. kuruluşunun işbirliği ile gerçekleştirilmektedir. Ancak sözkonusu programların hazırlanmasında halkla ilişkiler birimlerinin (Sivil Savunma Genel Müdürlüğü dışında) bir etkinliği bulunmamaktadır. Sivil Savunma Genel Müdürlüğünün halkla ilişkiler birimi olarak değerlendirdiğimiz Yayın ve Tanıtma Şubesi sivil savunma ile ilgili programlarda Tv. kuruluşları ile işbirliği yapmaktadır. Emniyet Genel Müdürlüğünde ise sözkonusu işbirliği halkla ilişkiler birimi olan Basın, Protokol ve Halkla İlişkiler Şubesi tarafından değil, Muhabere Elektronik Dairesine bağlı Radyo-Tv. Yayın Şubesince gerçekleştirilmektedir.

            Polis bölgesinde Bakanlığın bir bağlı kuruluşu olarak iç güvenlik hizmetlerini yürüten Emniyet Genel Müdürlüğü, halkla en yakın ilişkide bulunan bir birimdir. Emniyet teşkilatının halkla ilişkilerinde Polis Radyosunun önemli bir yeri bulunmaktadır. Türkiye Polis Radyosu 1954 yılında Ankara’da kısa dalga yayın istasyonu olarak kurulmuştur. İlk kurulduğu yıllarda radyonun amacı, müziğin etkinliğinden yararlanarak, polis-halk ilişkilerini genişletmek, halkı uyararak önleyici zabıta hizmetlerinde polise yardmcı olunmasını sağlamak ve gerektiğinde merkezle taşra teşkilatı arasında haberleşmeyi gerçekleştirmek⁸⁸  olarak görülmektedir.

            1962’de İzmir’de, 1963 yılında da İstanbul’da kurulan radyolar, günlük iki saatlik yayınlarını İl Emniyet Müdürlüklerine bağlı olarak sürdürmüş, bir süre sonra ise personel yetersizliği nedeniyle kapanmak zorunda kalmışlardır.⁸⁹

            Polis Radyosunun hukuki statüsü 14.05.1965 tarihli ve 5094 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile getirilmiştir.

            1981 yılından itibaren Polis Radyosu, Emniyet Genel Müdürlüğü Muhabere ve Elektronik Dairesine bağlı olarak faaliyetlerini sürdürmektedir. Muhabere Elektronik Dairesi Başkanlığı Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları Yönergesinin 38’inci maddesine göre Radyo-Tv Şube Müdürlüğü;

            “Anayasa ve Cumhuriyet ilkeleri doğrultusunda suç ve suçluluğu önlemek, can ve mal güvenliğini korumak, trafik kaza ve ihlallerinin azaltılmasına yardımcı olmak, polis hizmetlerini halka duyurarak bundan yararlananlara kolaylık sağlamak, polisin ve dinleyicilerin genel eğitim düzeyini yükseltmek, polis-halk ilişkilerini en iyi şekilde gerçekleştirmek amacıyla dinleyici ve bölgelerin özelliklerini dikkate alarak radyolar için yıllık ve uzun vadeli program planlaması yapmak ve uygulanmasını izlemek” ile görevlendirilmiştir.

            Türkiye Polis Radyosunun günde 11 saatlik yayın süresinin 1 saat 5 dakikası sözlü programa ayrılmıştır. Sözlü programın içinde yer alan “Kayıplar” programı polis-halk ilişkisini olumlu yönde geliştiren programlardan birisidir.⁹⁰

            Polis-Halk ilişkilerinin en üst düzeye çıkarılması amacıyla polis radyosu bugün Ankara, İstanbul, Diyarbakır ve Erzurum illerinde yayınını Türkiye Polis Radyosu ile Ankara Polis Radyosunda 24 saat, diğer radyolarda ise 09.00-18.00 saatleri arasında sürdürmektedir.⁹¹

            3. Yayın Faaliyetleri
            a) Kitaplar
            Bakanlığın yayın hizmetleri kapsamında kullandığı en önemli üretim araçlarından birisi de kitaplardır. Bakanlık görev alanına ilişkin çok çeşitli konularda basımı gerçekleştirilen kitapların sayısal dağılımı tablo 24’de gösterilmiştir.

            1928- 1995 yılları arasında yayımlanan ve konularına göre sınıflandırılması yapılan kitapların sayısal dağılımı ise tablo 25’de verilmiştir.

            Tablonun değerlendirilmesinde, bugünedek basımı gerçekleştirilen kitapların çoğunun (% 26.10) Genel İdare ve Mahalli İdareler konularında olduğu, Sivil Savunmaya ilişkin konuların ikinci sırayı aldığı ve diğer konu başlıklı kitapların ise sayısal olarak bu konuları izlediği görülmektedir.

            b) Dergiler
            (1) Türk İdare Dergisi
            İçişleri Bakanlığı personelinin bilimsel ve mesleki bilgilerinin artırılması, taşra ile merkez teşkilatı arasında bir bağ oluşturulması, personelin içte ve dışta yönetimle ilgili her türlü gelişmelerden haberdar edilmesi gibi gereksinmeleri karşılamak amacıyla ilk kez 1928 yılının Nisan ayında Dahiliye Vekaletinin aylık mecmuası olarak “İdare” adı altında eski harflerle yayın hayatına başlamış olan Türk İdare Dergisi⁹⁴ , 11 Ocak 1994 tarih ve 2 No’lu Yayın Kurulu Kararı ile 8000 adet basılmakta ve başta Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı olmak üzere tüm belediyelere, kamu kurum ve kuruluşlarına, üniversitelere, il halk kütüphanelerine, kamuya yararlı derneklere, yargı kuruluşlarına ve Dergiye abone olan vatandaşlara gönderilmektedir.Tablo 26’da görüldüğü gibi Dergi’de en çok işlenen konular büyük ölçüde yerel yönetimler, idare hukuku ve kamu yönetimi alanına girmektedir.Ayrıca, İçişleri Bakanlığının kuruluş ve görevlerine ilişkin konular Dergi içinde önemli bir yer tutmaktadır. İçişleri Bakanlığı, İç Güvenlik/Kolluk, Nüfus Hareketleri/Nüfus ve Vatandaşlık İşleri, Sivil Savunma/Afetler/Askerlik İşleri ve Trafik konularındaki yazı sayısı bu hususu kanıtlamaktadır.⁹⁵  Bu nedenle Bakanlığın hizmetlerinin tanıtımında Türk İdare Dergisi’nin önemli yeri bulunmaktadır. Dergi, aynı zamanda İçişleri Bakanlığı konusunda başvurulabilecek bir kaynak kitap özelliğini de taşımaktadır.

            (2) Sivil Savunma Dergisi
            Bakanlığın uzun süre yayımı gerçekleştirilen süreli yayınlarından birisi de Sivil Savunma Genel Müdürlüğünce çıkarılan Sivil Savunma Dergisi’dir.

            Bu Dergi, sivil savunma konularında teşkilata yardımcı olmak, halkın bu konuda eğitilmesine katkıda bulunmak, çalışmalardan personeli haberdar etmek ve yeni gelişmeleri duyurmak gibi amaçlarla 1957 yılında yayımlanmaya başlanmıştır.⁹⁶

            Dergi, Sivil Savunmayı tanıtıcı faaliyetler kapsamında yönetimi de Sivil Savunma Genel Müdürlüğü’ne aittir. Yürütümü ve sorumluluğu ise Genel Müdürlüğün Teşkilat ve Eğitim Dairesine bağlı Yayın ve Tanıtma Şubesine verilmiştir.

            38 yıllık yayın yaşamına sahip olan Dergi, 142’nci sayıya ulaşmış bulunmakta ve sivil savunma konularının halka tanıtılması amacını yerine getirmede önemli bir araç olarak kullanılmaktadır.

            (3) Polis Dergisi
            Emniyet Genel Müdürlüğü APK Dairesi Başkanlığı tarafından üç ayda bir yayımlanan İç Hizmet Bülteni, 1995 yılından itibaren “Polis Dergisi” adıyla yayın hayatını sürdürmektedir. Hizmete özel niteliği ağır basan bu Dergi, Genel Müdürlüğün Merkez ve Taşra Teşkilatına dağıtılmaktadır.

            Başlangıçta yalnızca Emniyet teşkilatı personeli arasında haberleşme işlevini gerçekleştirmek amacıyla yayımlanan Dergi’de giderek teşkilatın hizmet alanıyla ilgili makale, yorum, araştırma-inceleme yazıları da yer almaktadır. Derginin dağıtım planı son yıllarda genişletilmiş olup, Bakanlıklar ile Üniversiteler bu plana dahil edilmiştir. Dergi emniyet teşkilatının yapısını ve kararlarını kurum içine ve sınırlı da olsa, kamuoyuna tanıtmaya yardımcı olmaktadır.

            (4) Jandarma Dergisi
            Personeline mesleki ve genel konularda bilgi vermek, kamuya malolmuş çalışmaları tanıtmak ve haberleşme işlevini yerine getirmek amacıyla, Jandarma Genel Komutanlığı tarafından 1935 yılından bu yana çıkarılan Jandarma Dergisi’nin yayımına ilişkin işlemleri, 10 Ocak 1984 tarihli “Jandarma Dergisi Yayın Yönergesi” hükümlerine göre yürütülmektedir. ⁹⁷

            Yayımına başlandığı yıllarda yılda iki kez, daha sonra zaman zaman yılda dört kez yayımlanan Dergi, Bugün yılda bir sayı olarak Aralık ayında yayımlanmaktadır.

            c) Diğer Yayınlar
            İçişleri Bakanlığınca çeşitli amaçlarla yayımlanan yukarıda sayılan yayınların dışında da yayın faaliyetleri gerçekleştirilmektedir. Bunlar arasında film, slayt, afiş, broşür, radyo ve televizyon programları gibi kulağa ve göze hitap eden yayın türleri de bulunmaktadır. Bu yayınlar bazen eğitim bazen de tanıtım gibi değişik amaçlarla kullanılmaktadır.⁹⁸  Örneğin polis teşkilatının kuruluş yıldönümünde halka örgütü tanıtıcı filmler, sivil savunma konularında eğitici filmler, radyo programları, slaytlar, afişler, broşürler ve trafik konusunda gerçekleştirilen yayınlar sayılabilir.

            Göze hitap eden yayınlardan olan broşürler, Emniyet Genel Müdürlüğü ile Sivil Savunma Genel Müdürlüğünce yaygın olarak kullanılmaktadır. Tablo 27 ve 28’de yer alan bu broşürlerle birimlerinin görev alanına giren hizmet konularında halka bilgi verme amaçlanmaktadır.
 

             4. Sosyal Etkinlikler
           a) Sivil Savunma Günü
          İçişleri Bakanlığının görev alanına giren önemli konulardan birisi de sivil savunmadır. Sivil savunma hizmetleri; savaşta afetlerde ve büyük yangınlarda halkın can ve mal kaybının en aza indirilmesi için gerekli tüm silahsız, koruyucu ve kurtarıcı önlemleri kapsamaktadır. Sivil savunmayı halka tanıtmak ve öğretmek amacıyla 28 Şubat tarihinin “Sivil Savunma Günü” olarak kutlanması ve orta öğretimde “Sivil Savunma Kolu” kurulması sağlanmıştır. Sivil Savunma Günü 1988 yılından bu yana çeşitli etkinliklerle kutlanmaktadır.

            28 Şubat 1995 tarihinde yapılan Sivil Savunma Günü kutlamalarında gerçekleştirilen etkinliklerde;

            a) Sivil savunmaya özgü sözler Ankara, İstanbul, İzmir, Adana, Antalya ve Kayseri illerindeki posta merkezlerinde 22 şubat-09 Mart 1995 tarihleri arasında PTT mektup zarfları üzerinde tatbik edilmiştir.

            b) Tv-1 de Gün Başlıyor Programında GAP Tv’de ve çeşitli mahalli Tv ve radyolarda yayınlanan programlar aracılığı ile sivil savunma konularına yer verilmiştir.

            c) Sivil savunma tatbikatları düzenlenerek, sivil savunma araç ve gereçlerini tanıtan sergiler açılmıştır.

            d) Tüm il ve ilçelerde Sivil Savunma Gününde törenler düzenlenmiş, çeşitli konuşmalarla sivil savunmanın tanıtımı yapılmıştır.

             e) Okullarda sivil savunmaya ilişkin konferanslar düzenlenerek, video gösterileri ile sivil savunma konularında bilgi verilmiştir.

            f) Sivil Savunma Günü törenlerinde halka sivil savunmayı tanıtan broşürler dağıtılmış, şehirlerin muhtelif yerlerine afiş ve pankartlar asılmıştır.⁹⁹

            Yukarıda sayılan sözkonusu etkinlikler, Sivil Savunma Genel Müdürlüğü ve taşra birimlerinin çeşitli kamu kurum ve kuruluşları ile işbirliği sonucunda gerçekleştirilmiştir. Bu etkinliklerdeki amaç, “sivil savunmayı halka tanıtmak ve sivil savunmayı gerekli kılan hallerde de vatandaşı yükümlülükleri konusunda bilgilendirmek” olarak görülmektedir.

             b) Emniyet Teşkilatının Kuruluş Yıldönümü
            150 yıllık bir geçmişe sahip olan Emniyet teşkilatının kuruluş yıldönümü, 4-10 Nisan günleri arasında çeşitli etkinlikler düzenlenerek kutlanmaktadır. Kutlamalarda geçit töreni, folklor gösterileri , sergiler, atış musabakaları, polis halk koşusu, helikopter gösterileri gibi çeşitli etkinlikler ile günün önemini belirten konuşmalar yapılmaktadır. Televizyon haberlerinde emniyet teşkilatının yıldönümü etkinliklerine geniş yer verilmektedir. Ayrıca polis radyosu konu ile ilgili özel programlar yaparak polis teşkilatını kamuoyuna tanıtma çalışmalarına katkıda bulunmaktadır.

            Teşkilatın kuruluş yıldönümü münasebetiyle düzenlenen tüm bu etkinliklerde halka hizmetinde olduğu mesajı verilmektedir.¹⁰⁰

            c) Trafik Haftası
            Trafik düzeni ve güvenliği bakımından vatandaşlarımızın trafik eğitimine katılmalarını artırmak, trafik sorununu halkımıza anlatabilmek ve trafik kazalarına karşı daha dikkatli olmalarını sağlamak amacıyla her yıl Mayıs ayının ilk haftası “Trafik Haftası” olarak tertiplenmekte ve değerlendirilmektedir.¹⁰¹

            Hafta boyunca, trafik eğitiminin önemini vurgulamak, trafik kurallarına uyma alışkanlığı kazandırmak amacıyla hazırlanan afiş ve broşürler illere gönderilmekte, ildeki kamu kurum ve kuruluşları ile işbirliği yapılarak;

            a) Trafik kortejleri düzenlenmektedir.

            b) Okullarda özel bir program hazırlanarak, trafik köşeleri düzenlenmekte, okul gazetelerinde trafik konulu yazı ve resimlere yer verilerek, yarışmalar yaptırılmaktadır.

            c) Hafta süresince yayalara, ebeveynlere ve sürücülere hitap edecek şekilde sohbet toplantısı tertip edilmektedir.

            d) Mahalli basın ve yayın organlarında trafik ile ilgili yayınlar yaptırılmakta veya yapılmaktadır.

            e) Hafta için hazırlanan afişler ve bez pankartlar uygun yerlere astırılmakta ve konu ile ilgili broşürler sürücülere, yolculara ve yayalara dağıtılmaktadır.

            Ayrıca vatandaşları trafik kazalarına karşı uyarmak ve trafik kurallarına uyma alışkanlığı kazandırmak amacıyla Trafik Hizmetlerini Geliştirme Fonu tarafından yaptırılan eğitim filmleri Tv kuruluşlarında yayınlanmaktadır.
 

(82)Mualla Erkul, Kamu Kuruluşlarında Yayın Hizmetlerinin Yeri ve İçişleri Bakanlığındaki Uygulamalarının Değerlendirilmesi, APK Uzmanlık Tezi, Ankara 1988, s. 60.

(83)Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği Brifing Özetleri, 1985, s. 2.

(84)Ali Pıtırlı, İçişleri Bakanlığında Bürokratik İşlemleri Azaltmaya Yönelik Çalışmalar, Türk İdare Dergisi, Sayı: 400, Eylül 1993, s. 13.

(85)Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü 1995 Yılı Brifing Raporu.

(86)Emniyet Genel Müdürlüğü 1995 Yılı Aylık Çalışma Raporları.

(87)Yücel Ertekin, Halkla İlişkiler, TODAİE, Ankara 1995, s. 131.

(88)Nihat Dündar, Polisin Halkla İlişkileri, Ankara 1983, s. 46.

(89)a.k., s. 46.

(90)a.k., s. 141.

(91)Polis Dergisi, Cilt: I, Sayı: 1, 1995, s. 80.

(92)Tabloya 1989-1995 yılları arasında yayımlanan kitaplarda dahil edilmiştir.

(93)Tabloya 1989-1995 yılları arasında yayımlanan kitaplarda dahil edilmiştir.

(94)Erkul, a.g.e., s. 75.

(95)Tayfur Özşen, Türk İdare Dergisi 1928-1988, Ankara 1988, s. 20.

(96)Erkul, a.g.e., s. 85.

(97)Erkul, a.g.e., s. 87

(98)a.k., s. 88.

(99)Sivil Savunma Dergisi, Sayı: 139, Ocak-Şubat- Mart 1995, ss. 13-15.

(100)Bu bilgiler İç Hizmet Bülteni ve Polis Dergisinden alınmıştır.

(101)İç Hizmet Bülteni, Emniyet Genel Müdürlüğü Yayını, Yıl: 19, Sayı: 178, Ankara 1993, s. 80.