|
Kişi ya da kurumların yaptıkları işlemler sonunda hesap verme yükümlülükleri olarak tanımlanan sorumluluk, insanların birlikte yaşamalarının temel ögesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Türk Hukukunda da kamu personelinin mali sorumluluğu çok önemli bir müessese olarak kabul edilmiş ve temel ilkeleri Anayasada yer almıştır. Buna karşın Anayasa, kamu personelini yalnız bırakmamış, kamu faaliyetleri ile ilgili olarak üçüncü kişilere personelin verdiği zararların öncelikle devlet bütçesinden karşılanması yolunda düzenleme getirilmiştir. Ancak, sorumluluğun evrensel niteliği gereği idarenin kusurlu kamu personeline rücu hakkı saklı tutulmuştur. Diğer taraftan, mali sistemimizin temel taşları olan bazı kamu görevlilerinin sorumluluklarının saptanması, Anayasal bir Yargı Kurumu olan ve 1862’den bu yana varlığını devam ettiren Sayıştay tarafından yapılmaktadır. Sayıştay’ın verdiği kararların kesin olması ve bu kararlara karşı başka bir yargı yerine gidilememesi Anayasanın mali sorumluluk konusuna verdiği önemin bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. Kitap dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde genel olarak Sorumluluk kavramı üzerinde durulmuş ve Türk Hukukunda sorumluluğun ne şekilde düzenlendiği açıklanmaya çalışılmıştır. Kamu personelinin sorumluluğu kitapta iki yönlü olarak ele alınmıştır. Bunlardan ilki kamu görevlilerinin, devlete doğrudan doğruya verdikleri zararlardan dolayı sorumlulukları ile kamu faaliyetlerini yerine getiren personelin üçüncü kişilere verdiği zararlardan dolayı idarenin ödemek zorunda kaldığı tazminat nedeniyle ortaya çıkan sorumluluğudur ki bu sorumluluk kitabın Genel Olarak Sorumluluk Kavramı başlıklı birinci bölümünden sonra, Kamu Personelinin Mali Sorumluluğu Konusunda Genel Düzenlemeler başlıklı ikinci bölümünde incelenmiştir. Devlet adına gelir toplama ve harcama yapma yetkisine sahip olan ve kamu mallarını ellerinde bulunduran kimseler için mevzuatımız belli güvenceler, buna karşı da sorumlulukları özel bir rejime tabi tutulmuştur. Anılan personel, mali konularda uzmandır ve esas görevleri bütün vatandaşların katkılarıyla sağlanan gelirler ile bunlardan yapılacak harcamaların hukuka uygun olmasını sağlamaktır. İşte bu noktada sorumlulukları Sayıştay’ca saptanan kamu personeli karşımıza çıkmaktadır ki bu konu, kitabın üçüncü bölümünde Sorumlulukları Sayıştay’ca Saptanan Personel başlığı altında açıklanmıştır.
Kitabın dördüncü bölümü ise, mali sistemin temel taşları durumundaki personelin
hesap ve işlemlerini önce denetleyen sonra da yargılayarak kesin hükme
bağlayan Sayıştay’a ayrılmış olup, Sayıştay Denetim ve Yargılama Usulü
başlığını taşımaktadır.
İsmail Hakkı SAYIN
Nisan 2000 |