Fıkıh; şeriat (yol-yöntem) ilmi, şeriatın usul ve hükümleridir. Yücesel kaynaklı  ve evrensel olma savını taşıyan tüm dinler, buyruklarının öbür dünyada da (ahiret), bu dünyada da egemen olmasını ister. Kimileri tanrısal buyrukları, "din adına" yalnızca savunur; kimileri, "yeryüzünde din Allah’ın oluncaya kadar" savaşmak ister. Hiç bir din, tüm kurallarıyla evrensel değildir, olamaz. 

            "Kişinin 'öbür dünyası', Yücesiyle kendisinden başka kimseyi ilgilendirmez. Bu dünya ise; kamusal eylem, işlem ve alanıyla bizimdir, hepimizi ilgilendirir" diyenlere tümüyle katılıyorum. (Bana da ne oluyor, giderek insanlaşıyor muyum neyim...). 

            Öbür dünya işleri (ahkamı ibadat), kişinin özel yaşamında ve onunla sınırlıdır. Evlenme (nikah, münakehat), işlemler (muamelat) ve yaptırımlar (cezalar, ukubat) gibi kamusal bu dünya işleri, bu dünyada ve insansal yasalarla, evrensel kurallarla düzenlenir. Doğru. 

            Temel hak ve özgürlükler ve sınırlandırılması, Anayasada yer almıştır. Ancak hak ve özgürlükler kötüye kullanılamaz. Kişinin hakları ve ödevleri de Anayasada düzenlenmiştir. Özel yaşamın gizliliği ve korunması, anayasal güvence altındadır. Konut dokunulmazlığı da öyle. İletişim, yerleşme ve gezi özgürlüklerinin de iç hukuktaki kaynağı, anayasadır. Din ve vicdan özgürlüğü bağlamında, "din kültürü ve ahlak öğretiminin" biricik anlamı ve amacı, yalnızca "İslam dininin" öğretilmesi değildir (fakat ne yazık ki, öyle olmuş). 

            Anayasal koruma altındaki tüm özgürlükler geniş anlamda insan, dar anlamda "yurttaş" içinmiş.  

            O insan ki yurttaşmış; kişisel dinsel inançlarını, kamusal eylem, işlem ve alanların dışında kalmasını, kalması gerektiğini, esenlik içinde bir arada yaşayabilmenin ön koşulu olarak kabul edermiş, hukuk düzeninin tüm olanaklarından yararlanır ve korunurmuş. 

            O insanlar ki, "efendi, şeyh, kul"muş, Cumhuriyet Savcıları (savcı demiyorlar yalnızca, başında cumhuriyet var) onlar hakkında görevlerini yaparlar, bağımsız yargı hükmünü verirmiş. 

            Türkiye Cumhuriyeti, "... demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti" ve (çok şükür) Cumhuriyet Yasaları yürürlükte imiş.  

            Bedenleşmek, Dünyalı olmak, Türkiye'de yaşamak istiyorum.