1. Daire, 10.6.1996 Tarih ve 6065 Tutanak Sayılı Kararı:

            Akaryakıt fiyat farkı hesabında, mazot miktarı litre cinsinden bulunmuş ise akaryakıt fiyatları litre; kilogram cinsinden bulunmuşsa akaryakıt fiyatları kilogram cinsinden olmalıdır.

            3 Numaralı hakediş raporu itibariyle ödenen akaryakıt fiyat farkları hesabında kilogram cinsinden motorin fiyatlarının esas alındığı, nakliyede akaryakıt miktarının ise litre cinsinden kilogram cinsine çevrilmeden hesaplamaya dahil edildiği, ayrıca baz fiyatın litre cinsinden kilogram cinsine çevrilirken düşük tespit edildiği görülmüştür.

            Bilindiği üzere imalatta kullanılan akaryakıt miktarları analizlerde kilogram cinsinden yer almaktadır.

            Taşıma işlerinde kullanılan akaryakıt miktarı, işlerin sözleşmelerinde belirtilen birim malzemenin, (m3 veya ton) l km. mesafeye taşınması için gerekli olan akaryakıt miktarı kriter alınarak hesaplanır. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nca 88/l3l8l Sayılı BKK esas alınarak yeniden düzenlenen tip sözleşmeye göre taşıma iş kalemlerinde fiyat farkı ödenecek akaryakıt miktarının hesabında kullanılacak kriterler şöyledir:

            Bir ton kilometreye giden mazot miktarı: 0,0788 litre

            Bir ton kilometreye giden benzin miktarı: 0,09375 litre

            A= Malzeme miktarı (ton)

            B= Nakliye mesafesi (km)

            C= Akaryakıtın zamlı fiyatı (lira/kg-iş yerine en yakın satış yerindeki fiyat)

            D= Akaryakıtın zamsız fiyatı (lira/kg-Uygulama yılı başında iş yerine en yakın satış yerindeki fiyat)

            F= Akaryakıt fiyat farkı (lira)

            Mazotun yoğunluğu: 0,850 kg/litre

            Benzinin yoğunluğu :0,735 kg/litre

            Mazot için;
            F= AxBx0,0788x (C-D) x 0,850

            Benzin için ise;
            F= AxBx0,9375x (C-D) x 0,735’tir.

            Nakledilen malzeme ton değil de (m3) cinsinden verilmişse bu formüller ayrıca o malzemenin yoğunlukları ile de çarpılacaktır.

            Burada dikkat edilecek en önemli husus mazotun miktarı litre cinsinden bulunmuş ise akaryakıt fiyatları litre; kilogram cinsinden bulunmuşsa akaryakıt fiyatları kilogram cinsinden olmalıdır.

            Bu itibarla, anılan işe ait akaryakıt fiyat farkı hesabında, motorin fiyatları kilogram cinsinden olduğundan; mazot miktarının da kilogram cinsinden bulunması gerektiği halde, litre cinsinden bulunması ve motorin baz fiyatının litre cinsinden kilogram cinsine çevrilmesinde hata yapılması sonucu fuzulen ..........TL ödenmiştir.

            l. Daire, l0.6.l996 Tarih ve 6054 Tutanak Sayılı Kararı:

            İmalat kalemleri analizlerden hesaplanacak akaryakıt miktarlarının saptanmasında “makina yağı, benzin, üstübü” karşılığı olarak gösterilen mazot miktarları dikkate alınamaz.

            Anılan işe ait akaryakıt fiyat farkı hesabında, imalat ve nakliyede kullanılan akaryakıt miktarlarının hatalı bulunduğu görülmüştür.

            Savunmada; yeniden yapılan hesap sonucu, akaryakıt fiyat farkından dolayı meydana gelen fazla ödemenin l6.435.l68 TL olduğu ve bunun da tahsil edileceği bildirilmiş ise de; savunma ekindeki akaryakıt fiyat farkı hesap tablosu incelendiğinde: Birim imalattaki mazot miktarlarına, makina yağı, benzin ve üstübü karşılığı olarak analizlere konulan mazot miktarlarının da dahil edildiği görülmüştür.

            88/l3l8l Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nda makina yağı ve üstübü için fiyat farkı ödenmesi öngörülmemiştir. Analizlerde sözü geçen benzin ise iş makinalarına ilk hareketi vermeye yarayan benzin olup, bugün için bu tarzda çalışan iş makinası kalmamıştır. Öte yandan, analizlerde “Makina yağı, üstübü, benzin” karşılığı olarak gösterilen mazot miktarları sadece makinanın müteferrik masraflarının kıyasen hesaplanmasına yarayan analizi kolaylaştırıcı, sembolik miktarlardır. Bu itibarla, imalat kalemleri için analizlerden hesaplanacak akaryakıt miktarlarının saptanmasında dikkate alınamaz.

            88/l3l8l Sayılı Kararname’nin 9.l.2. maddesi ve Tip Sözleşmenin 8 inci maddesinin (G) bendi uyarınca nakliyede kullanılan akaryakıt miktarının; “Malzeme miktarıxmesafe x malzeme yoğunluğu x 0,788 x 0,85 = Akaryakıt miktarı” formülü ile ve imalatta kullanılan akaryakıt miktarının ise söz konusu imalatlara ait analizlerde yer alan “makina yağı, üstübü, benzin” karşılığı hariç miktarlara göre hesaplanması gerekir.

            l. Daire, 6.2.l996 Tarih ve 5980 Tutanak Sayılı Kararı:

            Akaryakıt fiyat farkının hesabında rayiç cetvellerindeki miktar, baz fiyat olarak alınamaz.

            Dutlu Taşocağından Mıcır Nakli işinin müteahhidi M.B.’e, akaryakıt fiyat farkı ödenirken, baz fiyatın yanlış alındığı görülmüştür.

            Adı geçen müteahhide ait l ve 2 (kesin) numaralı hakediş dosyalarında, 88/l3l8l Sayılı Kararname’nin 9.2.3. maddesinde; “Her cins akaryakıtın işyerine en yakın satış yerinde uygulama yılı başında tespit edilmiş perakende satış fiyatı ile, yıl içinde bu fiyatta değişiklik olması halinde, akaryakıtın yeni perakende satış fiyatı arasındaki fark KDV’siz hesaplanmak suretiyle fiyat farkı olarak kabul edilir.” şeklindeki hükme rağmen baz fiyat olarak iş yerine en yakın bayinin uygulama yılı başındaki perakende satış fiyatı yerine Rayiç Cetvellerinde yazılı miktarın baz fiyat olarak alınması nedeniyle fazla ödemede bulunulmuştur. Gönderilen Savunma üzerine yeniden yapılan hesaplama sonucu bulunan ......... TL’nin ........ TL’sının 3.l.l994 tarihli verile emriyle tahsil edildiği bildirilmiş ise de yapıldığı bildirilen tahsilatın muhasebe kayıtlarıyla irtibatını sağlayan yevmiye numarası bildirilmemiş olduğundan, tahsilatın bu haliyle kabulünün mümkün değildir.

            ALÜMİNYUM FİYAT FARKI

            l. Daire, ll.7.l996 Tarih ve 6069 Tutanak Sayılı Kararı:

            Alüminyum fiyat farkının hesabında, birim imalattaki alüminyum miktarına “bağlantı malzemeleri karşılığı alüminyum” miktarı dahil edilemez.

            29.ll.l990 Tarihinde %22.0l tenzilatla yüklenici Y.... İnş.Tur. Tic. ve San. A.Ş.ye ihale edilen 8.300.000.000 TL. keşif bedelli B..... 50 Yataklı Devlet Hastahanesi işine ait 2.l2.l993 tarihli 20 numaralı hakediş ödemesinde alüminyum fiyat farkı hesabında analizden alınan birim miktardaki alüminyum miktarının fazla alınması nedeniyle fazla ödemede bulunulduğu görülmüştür.

            Malzeme fiyat farkı verileceği belirtilen gereçlerin, malzeme fiyat farkı verilecek miktarlarının nasıl hesap edileceği 88/l3l8l Sayılı Kararname’nin (9.l) maddesinde ve Tip Sözleşmenin 8/6. maddesinde açıklanmıştır. Buna göre sözleşmesinde aksine bir hüküm yoksa, malzeme fiyat farkı ödenecek malzemenin miktarları aşağıda belirtilen usullerle hesaplanır:

            a) Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiçleri ve birim fiyatları ile yapılan ihalede Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nda mevcut veya kabul edilen,

            b) Müteahhitlerden Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiçleri ve kendi analizleri ile birim fiyat teklifi alınarak yapılan ihalelerde teklif fiyatlarına esas olan,

            c) Müteahhitlerin fiyat teklifleri ekinde analiz bulunmayan işlerde fiyat farkına esas alınan,

            Analizlerden fiyat farkı ödenecek malzeme miktarları hesaplanır. Analizlerde gösterilmiş ise kayıplar, miktar hesabında dikkate alınır.

            Malzeme fiyat farkı verileceği belirtilen (Alüminyum, bakır, duvar elemanı, demir gibi) malzemelerin birim imalattaki miktarlarını ilgili poz.ların analizlerinden bulmak mümkündür. Ancak, özellikle alüminyum imalatına ilişkin poz.ların analizlerinde görülen birim imalattaki alüminyumun (zayiat dahil) belli bir oranında verilen “Bağlantı malzemeleri ve atölye giderleri karşılığı alüminyum” gibi miktarın, birim imalattaki alüminyum miktarının tespitinde dikkate alınmaması gerekir. Bu sözü edilen giderler karşılığında gerçekte bir alüminyum kullanımı söz konusu değildir. Sadece alüminyum imalatına ilişkin poz.un birim fiyatının teşekkülünde bu giderler karşılığının alüminyum cinsinden fiyatlandırılmasıdır. Bu nedenle birim imalattaki malzeme miktarını bulurken bu gibi hususlara dikkat edilmesi icabeder.

            Bu çerçevede, 2.l2.l993 tarihli 20 numaralı hakediş raporunda hesabı yapılan alüminyum fiyat farkı ödemesinde, 23.243/B ve 23.244/D poz.larındaki birim imalattaki alüminyum miktarına yukarıda açıklandığı gibi “bağlantı malzemeleri karşılığı alüminyum” miktarının dahil edilerek fiyat farkı verilecek alüminyumun birim miktarının bulunması işleminin hatalı yapıldığı açıktır.

            DEMİR FİYAT FARKI

            8. Daire, ll.l.l996 Tarih ve 3454 Tutanak Sayılı Kararı:

            l. Betonarmede kullanılan demir için baz fiyat olarak, ilgili yıl rayiç listesinde söz konusu malzeme için öngörülen fiyatın; zamlı fiyat olarak ta l2 mm. düz beton çelik çubuğunun toptan satış fiyatının alınması gerekir. 

            2. Rayiç fiyatta değişme olmadan imalatta kullanılan keresteye fiyat farkı verilemez.

            Müteahhit M.D. nun yüklenimi altında bulunan Antalya .... Grup Köyleri İçme Suyu işine ilişkin olarak düzenlenen l,2 ve 3 no.lu hakediş raporlarının incelenmesi sonucunda;

            A) Demir fiyat farkı hesabında baz ve zamlı fiyatın hatalı alındığı görülmüştür.

            88/l3l8l Sayılı Kararname Eki Esaslar’ın “Malzeme Fiyat Farkı Hesabında Esas Alınacak Fiyatlar” başlığı altında düzenlenen 9.2.l.b maddesinde; betonarmede kullanılan düz ve her türlü demir ve çelikler için l2 mm. düz beton çelik çubuğunun; hasır çelik için ise 8 mm düz beton çelik çubuğunun Türkiye Demir ve Çelik İşletmelerindeki fabrika toptan satış fiyatların (KDV’siz) zamlı fiyat olarak hesaplamaya dahil edileceği belirtilmiştir. Baz fiyat olarak ise, kararnamede farklı bir düzenleme yoksa, ilgili yıl rayiç listesinde söz konusu malzeme için öngörülen fiyatın esas alınması gerekmektedir. Bu nedenle, betonarmade kullanılan demir için fiyat farkı hesaplanırken, baz fiyat olarak rayiç listesinde 04.25 poz numarasıyla yer alan düz beton çelik çubuğunun fiyatı, zamlı fiyat olarak ta l2 mm. düz beton çelik çubuğunun Türkiye Demir ve çelik İşletmelerindeki fabrika toptan satış fiyatları (KDV’siz) esas alınacaktır.

            B) l.5.l994 Tarihine kadar yapılan işleri kapsayan l ve 2 no.lu hakedişlerde imalatta kullanılan keresteye rayiç fiyatta bir değişiklik olmamasına rağmen malzeme fiyat farkı verildiği görülmüştür.

            88/l3l8l Sayılı Kararname Eki Esaslar’ın (9.2.2.b) maddesinde, “kalıp, iskele, doğrama, çatı ve iksalarda kullanılan kereste için” fiyat farkı hesaplanırken baz fiyat olarak III. sınıf normal boy çam tomruğunun uygulama yılı başında iş yerine en yakın orman işletmesinde onaylı fiyat protokolündeki tahsis fiyatının; zamlı fiyat olarak ise aynı tip tomruğun uygulama yılı içerisinde değişen tahsis fiyatının esas alınacağı belirtilmiştir.

            Antalya ..... Grup Köyleri İçme Suyu İşine ilişkin olarak düzenlenen l ve 2 no.lu hakedişler l.5.l994 tarihinden önce yapılan imalâtları kapsamaktadır. Antalya Orman Bölge Müdürlüğü’nün III. sınıf normal boy çam tomruğunun l994 yılı için tespit ettiği tahsis fiyatları incelendiğinde baz fiyatın l.5.l994 tarihine kadar geçerli olduğu görülmektedir. Bu durumda baz fiyatta bir değişiklik olmadığından l ve 2 no.lu hakedişlerde kullanılan kereste için malzeme fiyat farkı verilmesi mümkün değildir. Ancak aynı işe ait 3 no.lu hakediş 2.5.l994-2.9.l994 tarihleri arasında yapılan imalatları kapsadığından bu hakediş döneminde kullanılan kereste için 2.5.l994-8.9.l994 tarihlerinde geçerli olan zamlı fiyata (2.500.000 TL) göre malzeme fiyat farkı verilecektir.

            Yukarıda açıklandığı üzere, Antalya Orman Bölge Müdürlüğü’nün l994 yılı başındaki onaylı fiyat protokolündeki tahsis fiyatında l.5.l994 tarihine kadar bir değişiklik olmadığı halde bu tarihe kadar yapılan imalâtta kullanılan keresteye l.5.l994 tarihinden sonra değişen tahsis fiyatına göre malzeme fiyat farkı ödenmesi suretiyle (savunmalarda yapılan açıklamalara göre yeniden yapılan hesap sonucu) 60.37l.000 TL fuzuli ödemede bulunulmuştur. Sorumlular, savunmalarında müteakip hakedişlerde eksik ödemeler olduğu gerekçesiyle böyle bir uygulama yapıldığını ifade etmişlerse de işin kesin hesabı henüz tanzim edilmediğinden bu gerekçenin kabulü mümkün değildir. Söz konusu eksik ödemeler kesin hesabın yapılması sırasında dikkate alınarak kesin hakediş ödenirken telafi edilecek ve yapılan hatalar düzeltilecektir.

            3. Daire, 9.l.l996 Tarih ve l50/A Tutanak Sayılı Kararı:

            Betonarme dışında kullanılan demir için l2. mm. düz beton çelik çubuğunun fiyatı esas alınamaz.

            İ.G. yüklenimindeki ..... Merkez Güveyli Köyü Sağlık Ocağı İnşaatı işine ilişkin olarak düzenlenen 3 no.lu hakediş raporunda betonarme dışında kullanılan demir için fiyat farkı hesaplanırken l2 mm. düz beton çelik çubuğunun fiyatının esas alındığı saptanmıştır.

            88/l3l8l Sayılı BKK Eki Esaslar’ın 9.2.l. bendinin (f) fıkrasına göre, (a-e) fıkralarında sayılanlar dışında kalan demir, çelik ve fonttan her türlü imalat için çelik pikinin fiyatının esas alınması gerekirken 23.l76 no.lu poz.daki çeşitli demir İmalatı için l2 mm. düz beton çelik çubuğun fiyatının esas alınması sonucunda .......TL fazla ödenmiştir.

            ÇİMENTO FİYAT FARKI

            3. Daire, 4.4.l995 Tarih ve 36 Tutanak Sayılı Kararı:

            Fabrikasyon betonu için düzenlenen analizde torbalı çimentonun rayici esas alınmışsa, fiyat farkı hesabında da dökme çimentonun değil; torbalı çimentonun baz fiyatın esas alınması gerekir.

            C.K. taahhüdünde bulunan Ü.... Çıraklık Eğitim Merkezi işi ile ilgili malzeme fiyat farkı hesaplarında çimento fiyat farkı hesaplanırken imalat analizlerinde torbalı çimento birim fiyatı yer almasına rağmen dökme çimentonun baz fiyatının esas alındığı görülmüştür.

            l6.057-59 Poz no.lu fabrikasyon betonu birim fiyat analizinde:

            B-l60 Betonu için 04.042 poz no.lu rayiç fiyat

            B-225 Betonu için 04.043 poz no.lu rayiç fiyat

            B- 300  ““  04.044“

            uygulanacağı belirtilmektedir.

            Bu poz.lardaki çimento hesabı torbalı çimento rayiç fiyatı esas alınarak yapılmıştır, yani imalat birim fiyatı içerisinde kullanılan çimento için torbalı çimento l993 yılı birim fiyatı üzerinden hesaplama yapılmıştır.

            Torbalı çimento l993 yılı rayiç fiyatı 480.000 TL/ton’dur. Hazır beton için 480.000 TL/ton üzerinden imalat kalemi içerisinde ödeme yapılmış olmaktadır.

            Fiilen dökme çimento kullanıldığından çimento fiyat farkı hesabında zamlı fiyat olarak çimentonun alım fiyatı esas alınması gerekirken, baz fiyat olarak ta imalat birim fiyatı içerisinde bedeli ödenen 480.000 TL/ton alınmalıdır.

            88/l3l8l Sayılı Fiyat Farkı Kararnamesi’nin genel esprisi içerisinde müteahhide malzemenin maliyeti verilmelidir. Baz fiyat olarak dökme çimentonun birim fiyatının alınması halinde çimento için müteahhide ödediği üzerinde bir bedel verilmiş olmaktadır.

            KERESTE FİYAT FARKI

            6. Daire, 6.2.l996 Tarih ve 8953 Tutanak Sayılı Kararı:

            Kereste için hem ihzaratta hem de imalatta malzeme fiyat farkı verilemez.

            88/l3l8l Sayılı Kararname’ye göre, kalıp, iskele, doğrama, çatı ve iksalarda kullanılan kereste için malzeme fiyat farkı ödenebilmektedir. İhzarattaki keresteye ise malzeme fiyat farkının ödenmemesi gerekmektedir. Ödenmesi halinde ise, imalata dönüştüğünde mükerrer ödemeye yol açmamak için ihzaratta ödenen miktarın düşülmesi gerekir. 4 No.lu hakedişte ihzarattaki 20 m3 keresteye malzeme fiyat farkı ödenmesine rağmen bu miktar imalata girdiğinde dikkate alınmamakla mükerrer ödemeye neden olunmuştur.

            Ayrıca, söz konusu işte keresteye l5.7.l993 tarihinde zam gelmesine rağmen zamlı fiyatın yılbaşından geçerli olarak kabul edilmesi sonucu malzeme fiyat farkı hatalı ödenmiştir.

            Bu açıklamalar karşısında, ihzarattaki keresteye malzeme fiyat farkı ödemesine rağmen, aynı keresteye imalâtta da malzeme fiyat farkı ödenmesi ve zamlı fiyatın yılbaşından geçerli kabul edilerek malzeme fiyat farkı ödenmesi sonucu adı geçen müteahhide ...........TL fazla ödemede bulunulmuştur.

            KUM-ÇAKIL, TAŞ, KIRMATAŞ FİYAT FARKI

            l. Daire, 24.l.l995 Tarih ve 5860 Tutanak Sayılı Kararı:

            Kum-çakıla malzeme fiyat farkı verilirken, yükleme bedelinin ya ilgili yükleme-boşaltma ve istif pozundan ya da zamlı fiyattan düşülmesi gerekir.

            Müteahhit S.B. yükleniminde yaptırılan 276.625.347 TL toplam keşif bedelli ..... Merkez Atatürk İlkokulu İnşaatı işine ait kesin hakediş raporunun incelenmesi sonucu kum-çakıla fiyat farkı ödenirken zamlı fiyatın içinde olan yükleme bedelinin düşülmemesi sebebi ile fazla ödemede bulunulduğu tespit edilmiştir.

            Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’nin malzeme ocaklarına ilişkin 6 ncı maddesinin uygulanmasına yönelik yayımlanan Bayındırlık ve İskan Bakanlığı genelgesinin 3 ncü maddesinde kum-çakıl için rayiç fiyatın Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiç fiyatı olduğu, 4 ncü maddesinde ise kum-çakılın zamlı fiyatının her yıl ocak ayı içerisinde o yıl için geçerli olmak üzere Valiliklerce tespit edilen fiyatlar olacağı belirtilmiştir. Yükleme bedelinin kum-çakıl zamlı fiyatlarına dahil olduğu durumlarda yükleme bedelinin, ya yükleme-boşaltma ve istif bedelinin ödendiği ilgili poz.undan düşülmesi ya da kum-çakıla malzeme fiyat farkı verilirken zamlı fiyattan düşülmesi gerekir.

            Yukarıya alınan ve izah edilen mevzuat hükümlerine aykırı olarak kum-çakıla fiyat farkı verilirken yükleme bedelinin düşülmemesi sonucu ayrıntılı hesabı aşağıda gösterileceği üzere toplam 3.8l0.693 TL fazla ödemede bulunulmuştur.

            6. Daire, 6.2.l996 Tarih ve 8953 Tutanak Sayılı Kararı:

            Malzeme fiyat farkı hesabında çakıl yerine kırmataşın rayiç ve zamlı fiyatları esas alınamaz.

            l6.043/l Poz.unda imalata giren malzeme çakıl olmasına rağmen malzeme fiyat farkı ödenirken çakılın rayiç ve zamlı fiyatı yerine kırmataşın rayiç ve zamlı fiyatının esas alınması; l6.0l2 poz.unda ise, 04.005/A poz.undaki kırmataşın rayiç ve zamlı-fiyatı yerine 04.005/B poz.undaki kırmataşın rayiç ve zamlı fiyatının esas alınması sonucu fazla ödemede bulunulmuştur.

            Halbuki, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’nin 6 ncı maddesine göre teşekkül eden heyet, çakılın zamlı fiyatını 52.500 TL, l6.0l2 poz.undaki kırmataşın zamlı fiyatını 45.000 TL olarak tespit etmiştir.

            Buna göre, l6.043/l poz.unun analizinde çakıl yer almasına rağmen çakıl yerine kırmataşa; l6.0l2 poz.unun analizinde ise, 04.005/A poz.undaki kırmataş yer almasına rağmen 04.005/B poz.u için tespit edilen kırmataşın rayiç ve zamlı fiyatının esas alınması sonucu adı geçen müteahhide ....... TL fazla ödemede bulunulmuştur.

            8. Daire, ll.4.l996 Tarih ve 35ll Tutanak Sayılı Kararı:

            94/60l9 Sayılı Kararname’ye göre ödenen yıl içi fiyat farkları bütün iş kalemlerini kapsadığından, kırmataş için ayrıca Bayındırlık İşl. Genel Şartnamesi’nin 6. maddesine göre fiyat farkı verilemez.

            Müteahhit ..... İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş.nin taahhüdündeki l7.000.000.000 TL keşif bedelli K........ Hükümet Konağı işine ait hakediş raporlarının incelenmesinde; 

            94/60l9 Sayılı Kararname hükümlerine aykırı olarak, sahipli ocaklardan temin edilen kırmataş için, bu kararname hükümlerine göre ödenen fiyat farklarına ilave olarak Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 6. maddesine göre de fiyat farkı verildiği görülmüştür.

            94/60l9 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Kamu Sektörüne Dahil İdarelerin İhalesi Yapılmış ve Yapılacak İşlerinde İhale Usul ve Şekillerine Göre Fiyat Farkı Hesabında Uygulayacakları Esaslar’da Değişiklik Yapılmasına İlişkin Esaslar” ile tüm İnşaat girdilerine (işçilik, kum-çakıl, taş, kırmataş, demir, çimento, makina su, vs..) fiyat farkı verilmek şeklinde yeni bir anlayış ve yeni bir uygulama getirilmiş olup, bu Kararname öncesinde sözleşme ve eklerine ismen konulmak suretiyle 88/l3l8l Sayılı Kararname kapsamında olan ve olmayan malzemelere fiyat farkı verilirken bu defa birim fiyat ile hesabedilen iş tutarlarına parametre uygulanması ile birim fiyatı oluşturan tüm malzemelere fiyat farkı verilmesi esası kabul edilmiştir.

            94/60l9 Sayılı Kararname Eki Esaslar’ın uygulanması ile ilgili bu Esaslar’ın geçici l0. maddesinin 3. fıkrasında, Esaslar’ın yürürlüğe girdiği tarihten (20.9.l994’ten) önce sözleşmelerinde öngörülen şekilde fiyat farkı almak suretiyle işe devam eden müteahhitlere, Esaslar’ın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren kırkbeş takvim günü içinde hiç bir şart öne sürmeden;

            a) İşe, sözleşmelerine göre devam etmek,

            b) Geçici maddelerde getirilen esaslara göre işe devam etmek,

            c) Sözleşmelerinin feshini (tasfiyesini) istemek, durumlarından birini tercih etme hakkı verilmiştir. Buna göre müteahhitler, işe ya sözleşmelerine göre, veya sözü edilen Kararname hükümlerine göre devam edeceklerdir. Dolayısıyla sözleşmelerinin devamını istediklerinde bu Kararname, Kararnamenin uygulanmasını istediklerinde ise sözleşme hükümleri uygulanmayacaktır. Aksi halde, hem sözleşme hükümleri hem de sözü edilen Kararname hükümleri uygulanmış olacaktır ki buna imkan verecek bir düzenleme bulunmamaktadır.

            Adı geçen müteahhit işe 94/60l9 Sayılı Kararname’ye göre devam etmeyi kabul etmiş ve kendisine bu Kararname Eki Esaslar’ın geçici 4. maddesine göre “Yıl içi fiyat farkları” adı altında ödeme yapılmıştır. Bu fiyat farkı, yukarıda ifade edildiği üzere, tüm inşaat girdilerini, bu arada kırmataşı da kapsamaktadır. Buna ilâveten Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’nin 6. maddesine göre kırmataşa fiyat farkı verilmiş olması, sözü edilen Esaslar’ın geçici l0/3. maddesine aykırı bulunmaktadır. Çünkü, müteahhit geçici l0/3. madde gereği bu Kararname esaslarını tercih etmiştir. Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi ise sözleşme ekidir. Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’ne göre kırmataşa ayrıca fiyat farkı verilmiş olmakla hem sözü edilen Kararname esasları ve hem de sözleşme hükümleri uygulanmış olmaktadır.

            Ayrıca, 94/60l9 Sayılı Kararname Eki Esaslar’ın geçici 8. maddesinde; “Geçici maddelere göre hesaplanan fiyat farkları, uygulama ayında ödenecek bütün fiyat farklarını içine alır. Bunun dışında müteahhidin kullandığı metotlara, makina, ekipman, malzeme ve işçiliğin cins ve miktarına, Türk Lirasının yabancı paralar karşısında değer kaybetmesine, yurt dışından temin edilen malzemenin menşei ülkedeki fiyatının artmasına, demir, çimento vs.. gibi malzemenin hangi nedenle olursa olsun serbest piyasadan temin edilmesine atıfta bulunarak başka fiyat farkı talep edilemez ve ödenemez.” denilmekle bahsedilen mükerrerlik zaten önlenmiştir. Nasıl ki bu Kararname uygulandığında 88/l3l8l Sayılı Kararname Eki Esaslar’ın 2. maddesi ile 9. maddesinin ilk paragrafı gereği sözleşme bünyesine alınan bu Esaslar’ın (9.2) fıkrası kapsamında belirtilen malzemelere fiyat farkı vermek mümkün değilse yine aynı Esaslar’ın (9.8) fıkrasına istinaden sözleşme bünyesinde veya ekinde belirtilen, ancak Esaslar kapsamında olmayan malzemeye de fiyat farkı vermek mümkün bulunmamaktadır.

            Konuya ilişkin olarak sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda kırmataşa Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’ne göre yapılan ödemenin “sahipli ocaktan temin edilen malzeme bedel farkı olduğu ve 94/60l9 Sayılı Kararname Eki Esaslar’daki fiyat farkına esas olan rayiçler ve birim fiyatlardan tamamen farklı nitelikte bulunduğu ve bu nedenle de sözü edilen Kararname Eki Esaslar’ın geçici 8. maddesinde konu edilen “Her türlü fiyat farkı” kapsamında düşünülemeyeceği ifade edilmiş ise de, bunun kabulü mümkün bulunmamaktadır. Zira şimdiye kadar yapılan uygulama tamamen diğer malzeme fiyat farklarında olduğu gibidir. Yani hesaplanan farklara müteahhit karı ve genel gider karşılığı ilave edilmediği gibi bu farklar ihale tenzilatına da tabi tutulmamaktadır.

            Sonuç olarak, 94/60l9 Sayılı Kararname Eki Esaslar’ın Geçici 4. maddesine göre bütün iş kalemlerine (Kırmataş dahil) fiyat farkı verildiğinden ve geçici 8. maddesinde de bu şekilde verilen fiyat farklarının ödenecek fiyat farklarını kapsadığı belirtildiğinden kırmataş için ayrıca B.İ.G.Ş.’nin 6. maddesine göre fiyat farkı verilmesine imkan bulunmamaktadır.

            3. Daire, 3l.l0.l995 Tarih ve l27 Tutanak Sayılı Kararı:

            88/l3l8l Sayılı Kararname kapsamında bulunmamakla birlikte sözleşme eki olan Bay. İşl. Gen. Şrt. kapsamında olduğundan “taş” için fiyat farkı verilmesinde mahzur yoktur.

            K..... Büyükkarapınar Köyü Sağlık Evi onarımı ile ilgili olarak, müteahhit Ö.A.’ya malzeme fiyat farkından kaynaklanan fazla ödemede bulunulduğu görülmüştür.

            Söz konusu iş ile ilgili olarak Müteahhit Ö.A. ile İdare Emanet Komisyonu arasında 6.9.l993 tarihinde imzalanan sözleşmenin ll. maddesinde aynen:

             “Taşeron sözleşme (ihale) tarihinden sonra gerekli süresi içinde gerekse herhangi bir şekilde uzayan süre içinde taahhüdün tamamen ifa sına kadar (vergilere zam yapılması veya nakliye ve işçi ücretlerinin artması) gibi sebeplere istinat ederek fazla para verilmesi veya süre uzatılması isteğinde bulunamaz. (İlgili mevzuat uyarınca hesaplanarak katma değer vergisi idarece müteahhide ödenir.)

            Ancak 88/l38l Sayılı Kararname esaslarına tabi olarak bu kararname hükümlerine göre uygulama yapılacaktır.”Denilmektedir.

            88/l318l Sayılı BKK.’nın 9.2. maddesi bu Kararnameye göre Fiyat farkı verilecek maddeleri şu şekilde olarak saymıştır:

             “I- Ücretici kuruluşlardan temin edilen malzemeler (9.2.l)

            l- Her cins patlayıcı madde

            2- Her çeşit demir -çelik

            3- Basınca dayanıklı font borular

            4- Alüminyum

            5- Normal düz cam ve hava boşluklu çift cam

            6- Her nevi çimento

            7- Asfalt

            8- Bakır

            II- Mahiyetindeki en önemli unsurun fiyatı kamu kuruluşları tarafından belirlenen malzemeler (9.2.2)

            l. Duvar elemanları

            2. Kalıp, iskele, doğrama, çatı ve iksalarda kullanılan kereste

            3. Sert plastik (PVC) borular

            III. Akaryakıt (Benzin Mazot) (9.2.3)

            IV. Bina tesisat işlerinde kullanılan malzemeler (9.2.4)

            Yine aynı kararnamenin (9.8) maddesinde

             “Yukarıda (9.2) fıkrasında belirtilen malzemenin dışında olup da idareleri tarafından, işlerin özelliği bakımından adları, baz fiyatları ve fiyat farkı hesap usulleri ayrıca sözleşmelerine eklenen malzemeye de sözleşme birim fiyatlarına ve uygulama yılı birim fiyatlarına esas olan rayiçlerde yılı içinde bir değişiklik olması halinde fiyat farkı ödenir.”denilmektedir.

            Taşeron ile yapılan sözleşmeden fiyat farkı ödenmesi ile ilgili olarak sadece l3l8l Sayılı BKK. hükümleri uygulanacağı; bunun dışında fiyat farkı ödenmeyeceği belirtilmiştir. l3l8l Sayılı Kararname ise ilgili malzemeyi isim isim saymıştır. “Taş” sayılmamıştır. Dolayısıyla “taş’a fiyat farkı verilmesi, denetçisi tarafından anılan hükümlere göre mümkün görülmemekle birlikte;

            Sorumlular gönderdikleri aynı nitelikteki savunmalarında aynen “2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 8. maddesine dayanılarak hazırlanan Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’ne göre il dahilinde yapılacak resmi inşaatlar için uygulanmak üzere kullanılacak malzemelerin sahipli ocaklardan satın alma bedeli Bayındırlık ve İskan Müdürlüklerince kurulan fiyat tespit komisyonu tarafından l993 yılında taş için 50.000 TL/m3 rayiç fiyatı belirlenmiştir.

            l993 Yılı için baz fiyat 33.596 TL/m3’tür. Aradaki l6.404 TL/m3 fiyat farkı kullanılan taş miktarı nispetinde hesaplanarak l.4l4.000 TL fiyat farkı ödemiştir.

            Sözleşme eki olarak belirtilen Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’ne uygun olarak işlem yapıldığında usulsüz ödemede bulunulmamıştır.” denildiğinden, sözleşme eki olan Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’nin 6. maddesinin 3. fıkrası gereği fiyat farkı ödenmiş olduğundan ilişilecek bir husus yoktur.

            CAM FİYAT FARKI

            l. Daire, 28.2.l995 Tarih ve 587l Tutanak Sayılı Kararı:

            Hava boşluklu çift camın yalnız tek yüzü için malzeme fiyat farkı verilir.

            Müteahhit K....... İnş. Tic. San. Ltd. Şti. taahhüdünde bulunan 990.000.000 lira keşif bedelli Merkez Öğretmenevi İnşaatı işine ait l2 numaralı hakediş raporu ve eklerinin incelenmesinde 3+3 mm. hava boşluklu çift camın çift yüzeyine malzeme fiyat farkı verildiği görülmüş ise de; fiyat farklarıyla ilgili 88/l3l8l Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Esaslar’ın 9.2.l. maddesinde:

             “Üretici kuruluşlardan temin edilen malzeme;

            Bu bentte belirtilen kuruluşlarca üretilen malzeme fiyatlarında, sözleşme birim fiyatlarına veya uygulama yılı birim fiyatlarına esas olan rayiçlere göre, yılı içinde meydana gelen artış ve eksilişlerin hesabında (idarece yetkili sayılan kuruluşlar tarafından belgelenmiş olması kaydıyla)
            ........................

            h) Normal ve düz cam ve hava boşluklu çift cam (tek yüz) için Türkiye Şişe ve Cam fabrikalarındaki,
            .........................

            Fabrika toptan satış fiyatları KDV’siz olarak esas alınır.” denildiği cihetle; hava boşluklu çift cam (tek yüz) için malzeme fiyat farkı verilmesi gerektiği halde, tek yüz yerine çift yüz için malzeme fiyat farkı verilmesi sonucu ........TL fuzulen ödenmiştir.