KAZI VE DOLGU İŞLERİ

           RÖPRİZ BEDELİ

            26.10.1993 Tarih ve 23189 Tutanak Sayılı Temyiz Kurulu Kararı:

            Bataklık ve balçık zeminler dışındaki küskülük ve kayalık zemin kazıları için de röpriz bedeli ödenebilir.

            İlamın 2. maddesinde tazmin gerekçesi olarak Bölge Müdürlüğü oluru ile uygulanmasına izin verilen “röpriz” miktarının ancak “ Batak ve Balçık Kazısı” miktarı kadar olabileceği esas alınmıştır. 

            İlam hükmüne göre, Bölge Müdürlüğü olurunda belirtilen ....................akıcı kıvamdaki hafriyat.............sadece batak ve balçık kazısında meydana gelebileceğinden, batak ve balçık kazısı dışındaki kazılara röpriz bedeli ödenmeyecektir.

            Zemin klası %75 küskülük, %25 batak ve balçık olarak tesbit edildiğinden, toplam kanal kazısı miktarının ancak %25’i için röpriz bedeli uygulanamayacaktır.

            Dilekçi dilekçesinde, gerek su yatağındaki mevcut su, gerekse yeraltı suları sebebiyle kanalların büyük bir kısmında hafriyat sırasında su bulunduğunu belirterek, zaten batak ve balçık durumunda bulunan zeminin kazılırken küskülük sınıfına giren kazının da batak ve balçık ile karışarak akıcı hale geldiğini, suyunu kolay bırakmadığını ve depoya konulurken batak ve balçık ile birlikte etrafa yayıldığını ve bu sebeplerle küskülük zemine de röpriz uygulandığını, bu uygulamanın işe ait sözleşme, şartname ve birim fiyat tariflerine uygun olduğunu ileri sürmektedir. 

            Sözleşme eki, DSİ Birim fiyat tariflerinin 15.040 poz no.lu ve “Makina ile kayadan başka her cins zeminin röprizi” başlıklı imalatın tanımında: “Her nevi kazıdan çıkıp depo veya dolguya konulmuş olan kayadan başka her cins zeminin tekrar kazılması, taşıtlara yükletilmesi, 25 metre mesafeye kadar taşınması, boşaltılması, depoya konulması veya dolguya verilmesi.............” denilmektedir. 

            15.040 Poz no.lu imalatın bu tarifinden açıkça anlaşılacağı üzere röpriz bedeli, “Makina ile kayadan başka her nevi kazıya uygulanabilmektedir. “Makina ile kayadan başka her nevi kazı.......” ifadesine küskülük kazıların da gireceği kuşkusuzdur. Bu imalat tarifine göre röpriz bedeli uygulamasını sadece “batak ve balçık zeminlere” münhasır kılmak mümkün değildir. Aynı birim fiyat tariflerinin 14.041 poz no.lu imalatında, Makina ile her nevi kayalık zemine de röpriz bedeli uygulamakla, röprizin sadece batak ve balçık zeminlere özgü bir uygulama olmadığı, batak ve balçık zeminler dışındaki küskülük ve kayalık zemin kazılarına da uygulanabileceği açıkça görülmektedir. 

            Diğer yandan, Bölge Müdürlüğünün röpriz olurunda akıcı kıvamdaki hafriyattan bahsedilmiş, röpriz uygulaması sadece batak ve balçık zeminle sınırlı tutulmamış, aksine, “ 15.040-Makine ile kayadan başka her cins zeminin röpriz........” ifadesi ile küskülük zeminleri de röpriz uygulamasına dahil etmiştir. 

            Bu duruma göre yapılan röpriz uygulaması Bölge Müdürlüğü röpriz oluru ile DSİ Birim fiyat Tariflerine uygun bulunmaktadır. 

            Yukarıda belirtilen sebeplerle, dilekçinin sorumluluk tevcihi yönündeki iddialarının reddine, esasa ilişkin iddialarının kabulü ile ....... sayılı ilamın 2. maddesiyle verilmiş bulunan 75.023.557 TL tazmin hükmünün kaldırılmasına. 

            PAÇAL KAZI

            5.11.1996 Tarih ve 23967 Tutanak Sayılı Temyiz Kurulu Kararı:

            İşin özelliğine binaen paçal kazı işlerinin elle yapılacağı önceden kabul edilerek 10.000 M3’ün üzerinde yapılan kazılara da elle kazı fiyatı uygulanabilir.

            Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nce düzenlenen “Birim fiyat Tarif ve ekleri” ile ilgili mevzuat ve düzenlemelerde, belli istisnalar dışında, 10.000 m3’ü aşan tüm kazıların makinalı kazı birim fiyatları esas alınarak hakedişe dahil edilmesi ve ödemenin bu esasa göre yapılması genel ilke olarak kabul edilmekte ise de: Söz konusu işin sözleşme ve ekleri üzerinde yapılan ayrıntılı incelemeden: Kazı-klas tutanakları, kazı birim fiyat analizleri, dolayısıyla 1. keşif özet cetvellerinde yer alan paçal-kazı işlerinin, işin özelliğine binaen, elle yapılacağı önceden kabul edilerek, 10.000 m3’ün üzerinde olarak ihaleye tabi tutulduğu ve ihale rekabet şartlarının, kazı güzergahı ve makina kullanmanın imkansızlığı hususları da dikkate alınarak bu değerlere göre oluştuğu tespit olunmakla, ihaleden beklenen fayda sağlanmış olmaktadır. 

            Bu durumda; kazı kriterlerinin 5. maddesinin tamamı elle yapılması zorunluğu olan ve ihalesi de bu kıstasa göre yapılan içme suyu kanalı kazılarına uygulanması düşünülemeyeceğinden, sözleşme ve eklerine uygun olarak düzenlenen hakedişlerle, üstencisine yapılan ödemelerde mevzuata aykırılık görülmediğinden 23790 sayılı Temyiz Kurulu Kararının 1. maddesinin, 647 sayılı ilamın 1. maddesiyle verilen tazmin hükmünün kaldırılması şeklinde düzeltilmesine. 
 

            8. Daire, 28.ll.l995 Tarih ve 3424 Tutanak Sayılı Kararı:

            l4.002/2 Poz.undan yapılan dar, derin paçal kazı bedelleri ödenirken l0.000 m3’ü aşan kazı miktarı için, kazı neyle yapılmış olursa olsun, elle kazı birim fiyatı değil; makinalı kazı birim fiyatı uygulanır. 

            14.002/2 Poz.undan yapılan dar, derin paçal kazı bedelleri ödenirken, l0.000 m3’ü aşan kazı miktarı için elle kazı poz.una göre hesaplanan paçal kazı fiyatının uygulandığı görülmüştür.

            Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nce yayımlanan “İnşaat İşleri Birim Fiyat Tarifleri” kitabının “Kazı İşleri Uygulama Kriterleri” başlıklı bölümünün 5 nci maddesinde:

            “Bir ihale muhtevasına dahil bulunan serbest, geniş-derin, dar-derin kanal açılması, dere yatağı temizlenmesi veya derivasyon kazıları toplamı l0.000 m3’ü aştığı takdirde bu l0.000 m3’ü aşan miktar için kazı ne ile yapılmış olursa olsun “Makine ile kazı birim fiyatı” kazı miktarı toplamının l0.000 m3’ü geçmesi veyahut ta l0.000 m3’ü geçen kazılarda ilk l0.000 m3’ü için ilk keşif özeti dikkate alınmaksızın kontrol mühendisinin gerekçeli raporuna istinaden idarenin elle kazılmasına müsaade ettiği kazı miktarına “elle kazı birim fiyatı”; bakiyesine “Makine ile kazı birim fiyatı uygulanır”

            Denildiğinden sözü edilen poz numaralarından yapılan kazıların l0.000 m3’ü aşan kısmı için “elle kazı birim fiyatı” değil; “makinalı kazı birim fiyatı” uygulanması gerekmektedir.

            Konu ile ilgili olarak sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda özetle; Köy Hizmetleri Birim Fiyat Tariflerindeki “Kazı İşleri Uygulama Kriterleri”nin 5. maddesindeki l0.000 m3 sınırının gölet ve benzeri inşaatlarda yapılan toplu kazılar için konulmuş bir hüküm olduğu ve ayrıca bu maddedeki “l0.000 m3’ün üstündeki kazılar neyle yapılırsa yapılsın makinalı kazı ödeneceği” şartının dikkate alınmasının fiilen elle yapılan kazıya, makinalı kazı fiyatının ödenmesini öngördüğü, coğrafi şartlardan dolayı fiilen makine ile yapılması mümkün olmayan bir kazıya makine ile yapılmış gibi işleme tabi tutmanın doğru olamayacağından bahisle yapılan işlemde yanlışlık bulunmadığı ifade edilmiş ise de; sözü edilen Birim Fiyat Tariflerinin Kazı İşleri Uygulama Kriterlerinin 5. maddesindeki l0.000 m3 sınırının uygulanmasında inşaat türleri (gölet, vs..) yönünden bir ayrım yapılmamış olması ve l0.000 m3’ü aşan kısmında fiilen elle kazılması gerektiğine dair kontrol mühendisinin gerekçeli raporuna verile emirleri ekleri arasında rastlanmamış olması nedenleriyle bu savunma kabul edilmemiştir.

            Paçal (Tek) kazı fiyatı belirlenmesinde amaç, hakedişlerde 4-5 çeşit kazı fiyatı yerine bunların ortalamasından oluşan tek bir fiyat uygulamaktır. Bu ortalamanın hesabına katılacak elle kazı miktarı l0.000 m3’ü geçmemelidir. Aksi düşünülürse kazı cins ve miktarları değişmediği halde paçal fiyat uygulamadan tek tek kazı birim fiyatları uygulanmasıyla, paçal (tek) kazı fiyatı uygulanması tamamen farklı olacak ve paçal fiyat uygulamakla yüklenicilere haketmediği kazı bedeli ödenmiş olacaktır.

            l4.l.l992 Tarih ve 22647 Tutanak Sayılı Temyiz Kurulu Kararı:

            1- Paçal kazı fiyatı içerisinde bulunan “dolguya gelmiş, serilmiş her cins kazının elle tokmaklanarak sıkıştırılması” bedelinin, l4.0l8 poz no.lu imalat bedeli olarak ayrıca ödenemeyeceği,

            2- Kazı zeminin özelliği itibariyle kazıdan çıkan malzemelerin çok yumuşak, milli ve balçık olması nedeniyle dolguda kullanılamayacağı ortaya konulmuş durumlarda, dışarıdan getirtilen tuvenan kum-çakılla dolgu yapılabileceği, buna ilişkin nakliye bedellerinin ödenebileceği.

            ........ Yükleniminde bulunan .......... inşaatı işinde,
            a) Toplam kazı miktarı 8l56 m3 olduğu halde l2563 m3 kazı malzemesi için nakliye bedeli ödendiği,

            b) Paçal kazı fiyatı içinde yer alan l4.0l8 poz no.lu dolguya gelmiş, serilmiş her cins kazının elle tokmaklanarak sıkıştırılması imalatına ilişkin bedelin ayrıca ödendiği.

            c) İnşaatın klas durumuna göre kazıdan çıkan toprağın dolgu malzemesi olarak kullanılmasına elverişli olmasına rağmen bu malzemelerin dolguda kullanılmayarak başka yere taşıtıldığı ve l5.l40/2 poz no.su altında tüm bloklardaki dolgunun tuvenan kum-çakıl malzemesi ile doldurulmuşçasına bu imalat için ayrıca dolgu bedeli ile nakliye bedelinin ödendiği,

            d) Tarih ve No’lu hakedişle bedeli ödenmiş Kalorifer ve müşterek tesisat imalatlarına yılında yapılmışçasına 8/2574 sayılı Kararname Eki Esasları doğrultusunda fiyat farkı ödendiği,

            Gerekçeleriyle tazmin hükmü verilmiştir.

            Temyiz Kurulu’nun 20.6.l989 tarih ve 2l870 tutanak sayılı bozma kararından sonra düzenlenen 2046 sayılı Ek ilamda, imzalanmak üzere Kontrol Şefi Yapım Başmühendisine gönderdiği, Yapım Başmühendisinin de bir takım tashihlerin yapılması için Kontrol teşkilatına iade ettiği, iade edilen hakediş üzerinde herhangi bir düzeltme yapılmadan ödendiği ifade edilen ve tazmin hükmüne de gerekçe gösterilen hakedişin; fazla ödemeye neden olan l7 sayılı hakediş olmayıp l7/Ek sayılı hakediş olduğu görülmektedir. Nitekim dilekçi bu durumu dilekçesinde de vurgulamaktadır. Kaldı ki bütçe yılına ilişkin bir hakedişin l983 yılı tarihini taşıyan bir yazıyla iadesi de mümkün değildir. Fakat her şeye rağmen ortada dolgu yapılacak zeminin tuvenan kum-çakıl ile doldurulmasına cevap veren tarihli bir olur bulunmaktadır. Her ne kadar klas zaptıyla, kazı malzemesinin tamamının toprak olduğu ortaya konulmakta ise de anılan olurda arsanın zemin cinsinin özelliği icabı çıkan kazı malzemesinin az bir kısmının yumuşak ve milli toprak niteliğinde olduğu, geri kalan kısmının da balçık ve çamur halinde olduğu bu nedenle akıcı ve yerinde durmayacak malzemelerin dolguda kullanılmasının rizikolu olacağı, iyice sıkışmaması nedeniyle çökmelere neden olacağı da ifade edilmektedir.

            Olurda ileri sürülen hususların göz ardı edilmemesi gerektiği gibi uygulayıcıların bu olur dışında hareket etmeleri de mümkün değildir. Hal böyle olunca, dışarıdan getirilen tuvenan-kum çakıl ile dolgu yapılması ile bedelinin ödenmesi hususu bir yerde zorunlu olmaktadır. Ancak, paçal kazı fiyatı içerisinde yer alan l4.0l8 poz no.lu imalat bedelinin tekrar ödenmesi mükerrer bir ödemeye sebebiyet vereceği cihetle kabulü mümkün değildir.

            Dilekçi, l7 sayılı hakedişteki bahse konu hatanın ll sayılı hakedişten geldiğini, ll sayılı hakedişin düzenlenmesini de kendisinin yapmadığını iler sürmüş ise de; Kontrol mühendisinin daha önceki hakedişlerden gelen hataları bilmesi gerekmekte olup, kendisi tarafından düzenlenen hakedişlerden de bu hataları düzeltmesi gerekeceği ortadadır. Kendisinin bu hakedişten sonrasına ilişkin, hakedişlerdeki metraj hataları olduğu gerekçesiyle hakedişi iade etmesi bir önceki hakedişteki hatalardan kurtulmuş olacağı anlamına da gelmemektedir.

            Öte yandan toplam kazı metrajının üzerinde nakliye bedeline ilişkin, hatanın l7/Ek sayılı hakedişten metraj düzeltilmesi yapılmak suretiyle düzeltildiği öne sürülmüş ise de Söz konusu bu ifadeler temyize konu teşkil etmemektedir. İlamın (d) fıkrasında konu edilen l98l yılında gerçekleştirilip bedeli ll sayılı hakedişte ödenmiş bulunan kalorifer ve müşterek tesisat imalâtlarının l982 yılında yapılmışçasına fiyat farkı ödenmesinden kaynaklanan fazla ödemelerden de dilekçiye herhangi bir sorumluluk yöneltilmemiştir.

            Açıklanan bu durum doğrultusunda;

            l) İlamın (a) fıkrasında konu edilen kazı metrajının üzerinde nakliye bedeli ödenmesine ilişkin fazla ödemenin, l7 Ek Sayılı hakedişte gerekli metraj düzeltilmesi yapılmak suretiyle yönündeki ifadelerin temyize konu teşkil etmemesi nedeniyle bu konuda kurulca yapılacak işlem olmadığına, 

            2) İlamın (b) fıkrasında konu edilen paçal kazı fiyatı içerisinde yer alan l4.0l8 poz no.lu dolguya gelmiş serilmiş her cins kazının elle tokmaklanarak sıkıştırılması imalatına ilişkin bedelin tekrar ödenmesi mükerrer ödemeye sebebiyet vereceği cihetle ...........TL’ye ilişkin tazmin hükmünün tasdikine,

            3) İlamın (c) fıkrasında konu edilen ....................TL’ye ilişkin tazmin hükmünün klas durumuna göre kazıdan çıkan malzemenin toprak olması nedeniyle dolguda kullanılması müsait gibi görünmesine rağmen, kazı zeminin özelliği itibariyle kazıdan çıkan malzemelerin çok yumuşak, milli ve balçık olması dolayısıyla dolguda kullanılamayacağı ........... tarihli olurla ortaya konulmuş olduğu cihetle, dışarıdan getirilen tuvenan, kum-çakılla dolgu yapılabileceği ve buna ilişkin nakliye bedellerinin de ödenebileceği mümkün görüldüğünden kaldırılmasına,

            4) İlamın (d) fıkrasındaki tazmin hükmüne ilişkin sorumluluğa dilekçinin iştiraki olmadığı ve konuya ilişkin herhangi bir temyiz talebi de bulunmadığı cihetle bu konuda yapılacak işlem olmadığına,

            Sonuçta ek ilamla verilen ....... TL’ye ilişkin tazmin hükmünün ..........TL’ye ilişkin kısmının kaldırılarak ..........TL’sinin ................ uhdelerinde kalmak üzere, düzeltmek suretiyle tasdikine.

            SU ZAMLARI

            2.5. 1995 Tarih ve 23680/5 Tutanak Sayılı Temyiz Kurulu Kararı: 

            DSİ Gn. Müdürlüğü Barajlar ve HES Dairesi birim fiyat tariflerinde yer almayan “Baraj Çekirdek Hendeği (Cut-Off) ve baraj temeli dışında yapılan dolgular için aynı Genel Müdürlük bünyesinde yer alan Proje ve İnşaat Dairesi’nin “Su boşaltma zammı birim fiyatları yerine, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nın su boşaltma zammı” birim fiyatlarının uygulanmasında sakınca yoktur.

            İlamın 5. maddesinde, Barajlar ve HES Dairesi Birim Fiat Tarifleri’nde yer almayan “Baraj Çekirdek Hendeği (Cut-Off) ve Baraj Temeli Dışında Yapılan Dolgular” için aynı Genel Müdürlük bünyesinde yer alan Proje ve İnşaat Dairesi Birim fiyatları yerine, daha genel nitelikte olan Bayındırlık Birim Fiyatlarında yer alan “Su Boşaltma Zammı’nın uygulanması sebebiyle tazmin hükmü verilmiştir.

            Bu hükme karşı dilekçiler ilk olarak ilam konusu su boşaltma zamlarının dolgularla ilgili olduğu halde dolgu ile hiç bir ilgisi olmayan drenaj büzü döşenmesi ve PVC su tutucu conta konulması imalatlarına ait su boşaltma zamlarının da fazla ödeme tablosuna dahil edildiğini ileri sürmüşler bu imalatlara ilişkin bedelin düşülmesi sonucunda tazmin hükmünün ........ TL olması gerektiğini belirtmişlerdir.

            Dilekçiler ikinci olarak, Söz konusu imalatların yapılmasının işin tamamlanması için zorunlu olduğunu, yapımının idarece istendiğini ve bu imalata ait tarifin ve bedelin sözleşme eki keşif özet cetvelinde yer almadığını, bu durumda yeni fiyat yapma şartlarının doğduğunu, kullandıkları analizin DSİ Gen.Müdürlüğü bünyesinde yer alan İçme suyu ve Kanalizasyon Dairesi’nce de kullanıldığını, ilamda BİGŞ’nin 20. maddesinde belirtilen diğer idarelere ait benzer analizlere gitmeden önce DSİ bünyesinde yer alan diğer dairelere ait analizlerin kullanılması gerekir” şeklindeki hükmün haksız olduğunu, ve işe ait sözleşme ve şartnamelerde yer alan üç yatırımcı dairenin su boşaltma zamları konusunda birbirlerinden farklı uygulamalar içinde olduklarını, dolayısıyla hangisinin uygulamaya esas alınacağı konusunda tereddüt hasıl olduğunu, bu itibarla Bayındırlık birim fiyatlarına gittiklerini, bu uygulamaların genel bir kaide olduğunu, teamül haline geldiğini ileri sürerek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

            İlamda, BİGŞ’nin 20/c maddesi hükmünden yararlanabilmek için, diğer idarelere ait analizlere gitmeden önce DSİ bünyesinde yer alan diğer dairelere ait analizlerin kullanılması gerekeceği yolundaki düşünce tazmin hükmüne esas alınmıştır. BİGŞ’nin 20. maddesinin (a) bendi, sözleşme ve eklerindeki birim fiyatların tesbitinde kullanılan analizlere; (b) bendi ise sözleşme birim fiyatlarının tesbitinde kullanılan analizlere öncelik sırası vermiştir. Yani öncelik sırası her halükârda sözleşme ve eklerinde yer alan birim fiyat tarif ve analizlerine verilmiştir. Sözü edilen ilk iki bentte yer alan bu ifadeleri, idarenin öncelikle kendi bünyesinde mevcut olan diğer dairelere ait tarif ve analizlerin kullanılması gerektiği şeklinde düşünmek mümkün değildir. Zira(a) ve (b) bentleri yukarıda belirtildiği üzere, aynı bünyede yer alan diğer dairelerin tarif ve analizlerine değil, sözleşme ekinde yer alan tarif ve analizlere öncelik sırası vermiştir. Bu itibarla sözleşme ve eklerinde yer almayan Proje ve İnşaat Dairesi birim fiyat tarif ve analizlerine başvuru yasal açıdan öncelikli durumda değildir.

            Diğer yandan, bu gibi durumlarda öncelikle Bayındırlık birim fiyat ve rayiçlerine gidilmesi, hem bir teamül haline gelmiş hem de 88/l3l8l sayılı Kararname ve diğer mevzuat hükümleri arasında yer almıştır.

            Yukarıda açıklanan sebeplerle dilekçi iddialarının kabulü ile ..... sayılı ilamın 5. maddesiyle ...... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına.

            7. Daire l.7.l993 Tarih ve 7382 Sayılı Tutanak Kararı:

            Keşfe esas kazı birim fiyatlarında paçal kazı birim fiyatı olması durumunda özel fiyat analizi yapılarak su zammı ödenmez.

            ....................................Yüklenimindeki 2.760.000.000 TL keşif bedelli “Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Bölge Çalışma Müdürlüğü Binası İnşaatı” işine ait 27(ek) no.lu hakediş raporu ve eklerinin incelemesinde, keşfe esas kazı birim fiyatlarının paçal kazı birim fiyatı olmasına rağmen, özel fiyat yapılmak suretiyle bu zamların ödendiği görülmüştür.

            Söz konusu işin sözleşme dosyasının incelenmesinde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Bölge Çalışma Müd. İnşaatının yapılacağı arsa üzerinde ihaleden önce bir komisyon marifeti ile serbest geniş ve dar-derin, kazılara ait klas tesbitinin yapıldığı, tesbit edilen klas değerlerine göre paçal kazı formlarının düzenlenerek mukaveleye eklendiği belirlenmektedir.

            Paçal kazı birim fiyatına, varsa derinlik ve su zammı, gerekiyor ise iksa ilave edilmek suretiyle serbest, dar ve geniş, derin kazı fiyatının tesbit edilerek keşiflerin hazırlanacağı, Seridöprilerin not bölümünde açık bırakılan yerlerin mutlaka doldurulması gerektiği, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nın “paçal kazı ve Seridöprileri’ne ilişkin yazılarında açıklanarak, hazırlanan keşiflere paçal kazı fiyatları dışında hiç bir şekilde başkaca kazıya ilişkin bir fiyatın konulamayacağı ifade edilmiştir.

            Düzenlenen keşif ekinde yer alan geniş ve dar-derin kazıya ait paçal kazı formunun not 7’de tesbit edilen paçal kazı fiyatına derinlik zammı, su zammı, çamur ve balçık zammı, iksa bedelinin dahil olduğu ve bunlar için ayrıca bir bedel verilmeyeceği belirtilmiş olmasına rağmen, yapılan klasta ve paçal kazı fiyat formlarında, gerekmediği için bu türden zamlara yer verilmemiştir.

            Açıklanan nedenlerle, paçal kazılar için su zammı ödenmesi mümkün bulunmamaktadır.

            Ancak, sorumlular savunmalarında her ne kadar su zammının, kazının bitiminden sonra yapılan ve tamamen kazı imalatının dışında kalan, dolgu, grobeton, B.A. betonu, B.A. kalıbı, B.A. demiri, tecrit sıvası ve bohçalama tecritine ait su zamları olduğunu ileri sürmekte iseler de , bu iddia doğru değildir. Çünkü, su zamlarının ilk olarak hesabedildiği 7.l0.l988 gün ve 3 no.lu hakediş raporunda paçal 4 geniş kazının 84.000 m3, paçal 3 dar kazının 5.94 m3 olduğu; ilişikli olarak ayrılıp sorguya konu edilen ödemelerin yer aldığı l8.l0.l99l gün ve 8443 no.lu verile emrinde kazılara ait miktarlardan paçal geniş-derin kazının l26.820 m3, paçal dar derin kazının 4.672 m3 olduğu, dolayısıyla, sözü edilen su zammının hesaplanması sırasında kazı işlerinin tamamlanmadığı, aksine artarak devam ettiği görülmektedir.

            Kaldı ki, inşaattaki kazı işinin tamamlanmış olduğu kabul edilse bile, Yapı İşleri Genel Müdürlüğü’nün “paçal kazı analiz ve seridöprileri”yle ilgili 30 Mart l984 gün ve 3l76- G sayılı tamimlerinde de belirtildiği gibi, paçal kazı birim fiyatına, varsa derinlik ve su zammı, gerekiyor ise iksa da ilave edilmek suretiyle serbest dar ve geniş derin kazının fiyatının bulunması ve bulunan bu fiyatların keşiflere ithal edilmesi gerekmektedir.

            Nitekim, işin keşfine esas olarak düzenlenen paçal kazıya ait fiyat tespit formlarında iksa ve derinlik zamlarına yer verildiği halde, su zammına yer verilmediği, dolayısıyla, paçal kazılara ait birim fiyat tariflerinin Not bölümünde yer alan “Bu fiyata derinlik zammı, su zammı, çamur ve balçık zammı ve iksa bedeli dahildir. Bunlar için ayrıca bir bedel verilmez” Hükmü gereği, paçal kazı fiyatına ilave olarak su zammının ödenmesi söz konusu olamaz.

            4. Daire, 4.3.l993 Tarih ve 27657 Tutanak Sayılı Kararı:

             l5.024 Poz no.lu işte, su müşkülat zammının figüredeki kum-çakıl miktarının %90’ına uygulanması gerekir.

            Müteahhit ..... San. ve Tic. A.Ş.nin yüklenimindeki 4.0l4.l87.l86.56 TL 1. keşif bedelli “Maçka-Gümüşhane yolu 4. kısım inşaatı”na ait 3.l2.l99l tarih ve 46 no.lu hakediş raporunda kum-çakıl için l5.024 poz numaralı “Makineli kazılarda şu müşkülat zammı” birim fiyatının figürede ölçülen kum-çakıl miktarının %90’ına uygulanması gerektiği halde, figüredeki kum-çakıl miktarının %l00’üne uygulanması nedeniyle adı geçen müteahhide 2.l27.000 TL fazla ödemede bulunulduğu görülmüştür.

            l5.024 poz numaralı “Makineli kazılarda su müşkülat zammı” birim fiyatı analizinde bu birim fiyatın su derinliği 0,50 m.den fazla olan su içindeki bilumum kazılarla, kum, çakıl veya yol üst yapı malzemesi çıkarılmasında ve kum-çakıl için figüredeki hacmin %90’ına uygulanacağı belirtildiği halde figüredeki hacmin %l00’üne uygulanmıştır.

            Bu durum karşısında; müteahhit ....... San. ve Tic. A.Ş.ne toplam .......TL fazla ödemede bulunulmuştur.

            iKSA BEDELİ

            1. Daire, 19.12.1994 Tarih ve 5848 Tutanak Sayılı Kararı:

            İş emniyeti ve teknik zorunluluklar bulunduğu tevsik edilmeden ve idarenin yazılı ön izni olmadan kazılar için iksa bedeli ödenemez.

            ........ Belediyesi yükleniminde bulunan ....... İlçesi Merkez Kanalizasyon inşaatı işine ait 4.12.1991 tarih ve 1 sayılı hakediş raporunun incelenmesi sonucunda;

            Söz konusu yapım işinde iş emniyeti ve teknik zorunluluk bulunduğu tevsik edilmeden ve idarenin yazılı ön izni bulunmadığı halde kazılar için yersiz iksa bedeli ödendiği görülmüştür. Genel Teknik Şartname’nin kazı işleri teknik şartnamesine ait batak ve balçık zeminler başlıklı 3.2.2. maddesinde aynen;

            “Serbest ve derin ve cins zemin kazılarında iş emniyeti ve teknik zaruret olmadıkça şev ile iksa uygulanmaz. Ancak idarenin yazılı emri ve ataşmana geçirilmesi şartıyla şev ve iksa tatbik olunur ve ödenir.” hükmü l4.023 poz no.lu iksa işleri iş kalemi birim fiyat tarifinde de aynen “kazılarda ahşap kaplamalı iksa yapılması, kazı çevresinde icabında tabana çakılı ağaçlarla yatay desteklerin teşkil ettiği çerçeveye dayalı 4-8 cm. Kalınlıkta kalaslarla iksanın yapılması ve iş sonunda sökülmesi için her türlü malzeme ve zayiatı, işçilik, alet ve edevat giderleri, müteahhit karı ve genel giderler dahil l m2. iksa fiyatı.

            l- Kazılara tam ahşap kaplamalı iksa yapılması.

            2- Kazılara sık aralıklı iksa yapılması. Tüm iksa yüzünün en az %70’ini kaplayan malzeme ve zayiatı, işçilik, alet ve edevat........

            3- Kazılara aralıklı ahşap kaplamalı iksa yapılması. Tüm iksa yüzünün en az % (40-70) ini (%70 hariç) kaplayan aralıklı ahşap kaplamalı iksa.

            ÖLÇÜ : Fiilen iksa yapılan yüzey hesaplanır.

            NOT : l- (l) deki TAM AHŞAP KAPLAMALI İKSA fiyatı su basıncı altında bulunan gerçek akıcı zeminlerde kapladığı yüzeylerde su geçirmez nitelikte yapılan iksaya uygulanır.

            2- Her üç iksa birim fiyatı idarenin yazılı izni ile uygulanır.

            3- Tüm iksa yüzünün %40’dan (%40 hariç) azını kaplayan iksalar için bir bedel ödenmez.

            4- İksa kerestesinden toprak içinde terk mecburiyetinde kalınan malzeme için ayrıca bir bedel ödenmez.

            5- Sık ahşap kaplamalı iksa ve aralıklı ahşap kaplamalı iksada kalaslar arasındaki boşluklar çıkarılmaz.” hükmü yer almaktadır.

            Yukarıdaki teknik şartname ile birim fiyat tarifinden anlaşılacağı üzere kazılarda iksa uygulaması ve iksa bedeli ödenebilmesi için;

            a) Kazının iş emniyeti açısından ve teknik olarak iksa yapılmasını zorunlu kıldığının belgelendirilmesi,

            b) İksa ve iksa bedeli için idarenin önceden yazılı iznin olması gerekmektedir. Söz konusu işe ait l no.lu hakediş raporunda gerek iksa yapılmasının teknik olarak veya iş emniyeti bakımından zorunlu olduğunu gösterir bir tutanak veya belge bulunmadığı gibi iksa bedeli ödenmesine ilişkin idarenin önceden verilmiş bir izni veya onayı da bulunmamaktadır. Bu durumda söz konusu işe ait kazılarda iksa uygulanması ve iksa bedeli ödenmesi mümkün değildir.
 

            DOLGU SIKIŞTIRMA

            1. Daire, 5.ll.l996 Tarih ve 6095 Tutanak Sayılı Kararı:

            İnşaatın temel tabanına serilen kum -çakıl için l5.l40/2 poz.undan ödeme yapıldığından ayrıca l4.0l8 poz.undan dolgunun elle tokmaklanarak sıkıştırılması bedeli ödenemez.

            İnşaatın temel tabanına serilen kum-çakıl için l5.l40/2 poz.u ile birlikte l4.0l8 poz.undan dolgunun elle tokmaklanarak sıkıştırılması bedelinin de ödendiği görülmüştür.

            Bayındırlık Bakanlığı’nca hazırlanan Yapı İşleri Birim Fiyat Tariflerinde 15.140/2 poz.lu imalatın tarifi: Tuvenan kum ve çakılın temel tabanına dökülmesi, sulanması için her türlü işçilik, malzeme ve zayiatı, iş yerinde yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, müteahhit karı ve genel giderler dahil l M3 fiyatı,

            Dolguya gelmiş, serilmiş her cins kazının işlemini içeren 14.018 poz.unun tarifi: Her türlü araç, malzeme ve zayiatı, sulama, işçilik, alat ve edevat giderleri müteahhit karı ve genel giderler dahil sıkıştırılmış dolgunun l m3 fiyatı şeklindedir.

            15.l40/2 Poz.lu imalât; inşaatın temel tabanına kum-çakıl serilmesi ve tokmaklanarak sıkıştırılması işlemini, l4.0l8 poz.lu imalat ise, inşaat boşluklarının dolgusunun elle tokmaklanarak sıkıştırılmasını kapsamaktadır. Her iki poz ödendiği taktirde mükerrerlik meydana gelmektedir.

            Anılan işte kazıdan çıkan toprak ve balçığın hepsi dışarıya nakledilerek dökülmüş; temel tabanına dolgu için 3624,750 M3 stabilize getirilerek l5.l40/2 poz.undan ödeme yapılmıştır. Ayrıca 4010.160 M3’lük dolgu için l4.0l8 poz.undan sıkıştırma bedeli de ödenmiştir. İnşaat alanında çıkan kazı malzemesinin tamamı dışarıya nakledildiğine göre sıkıştırma bedeli ödenecek toprağın mevcut olmaması gerekir. Bunun yanında temel tabanına yapılan dolgu için l5.l40/2 poz.undan ödeme yapıldığından ve bu poz da sıkıştırma işlemini kapsadığından ayrıca l4.0l8 poz.undan ödeme yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

            1. Daire, 5.11.1996 Tarih ve 6095 Tutanak Sayılı Kararı:

            İnşaat temel tabanına verilen stabilize malzemeye 15.006/1 poz.undan stabilize temin bedeli ile birlikte, l5.l40/2 poz.undan temel tabanına el ile tuvenan kum -çakıl serilmesi bedeli ödenmez; l4.018 Poz.undan sıkıştırma bedeli ödemek yeterlidir.

            Müteahhit ........ taahhüdünde bulunan ......... TL keşif bedelli Aksaray Emlak Kredi İlköğretim Okul İnşaatı işine ait 6 numaralı hakediş raporu ile eklerinin incelenmesinde;

            İnşaat temel tabanına serilen stabilize malzemeye, l5.006/l poz.undan stabilize temini bedeli ile birlikte l5.l40/2 poz.undan temel tabanına el ile tuvenan kum-çakıl serilmesi bedeli ödenmesi suretiyle fazla ödemede bulunulduğu görülmüştür.

            İnşaatla ilgili imalat kalemlerine bakıldığında l5.00l/2 no.lu “Makina ile her derinlikte geniş -derin yumuşak ve sert toprak kazılması poz.undan 2.923.827 M3 ve l5.0l0/4 no.lu “Bina inşaatında makina ile (patlayıcı madde kullanılmadan) her derinlikte geniş derin yumuşak kaya ve batak ve balçık kazılması poz.undan da l949.2ll8 M3 kazı yapıldığı ve bu kazılardan çıkan malzemelerin tamamının dışarıya nakledildiği, nakliyeler arasındaki toprak nakli kalemlerinden anlaşılmaktadır.

            Bunların dışında l6.006/l no.lu “Makina ile yumuşak ve sert küskülük kazılması poz.undan 2516.588 M3 kazı yapıldığı ve yapılan bu kazı miktarı için stabilize nakli bedeli ile birlikte l4.0l8 no.lu “Dolguya gelmiş serilmiş her cins kazının elle tokmaklanarak tabaka tabaka sıkıştırılması” poz.undan sıkıştırma ve l5.l40/2 poz no.lu “Temel tabanına el ile tuvenan kum-çakıl serilmesi” bedeli ödendiği görülmektedir.

            Yapılan bu ödemelerden inşaat alanında yapılan kazıdan çıkan 4873,045 M3 malzemenin tamamının dışarıya nakledildiği ve dışarıdan 2516.588 M3 dolgu malzemesi getirilerek inşaatın temel tabanına serildiği anlaşılmaktadır.

            Dışarıdan getirilen dolgu malzemesinin temini için l5.006/l poz.undan ödeme yapıldığı halde, getirilen bu malzemenin temel tabanına serilmesi için l5.l40/2 poz.undan ödeme yapılmış olması mükerrer ödemeye neden olmuştur. Çünkü Bayındırlık Bakanlığınca yayımlanan Yapı İşleri Birim Fiyat Tariflerinde l5.006/l ve l5.l40/2 poz.lu imalatın tarifleri aşağıdaki gibidir:

            15.006/l Poz.unun tarifi; Ekskavatör, skreyper, buldozer, trakskavatör vesaire gibi makineler ile kazının yapılması, taşıtlara yükletilip 25 metreye kadar taşınması, boşaltılması, depo veya dolguya (imla, sedde gibi) serilmesi veya imalat, inşaat yapıldıktan sonra kazı yerinde kalan boşlukların doldurulması, kazı yeri ile depo veya dolgunun düzeltilmesi için yapılan her türlü malzeme ve zayiatı, işçilik, makina, alet ve edevat giderleri, müteahhit karı ve genel giderler dahil (25 metre dışındaki taşımalar, sulama, sıkıştırma bedelleri hariç) l M3 kazı fiyatı.

            15.l40/2 Poz.unun tarifi; Tuvenan kum ve çakılın temel tabanına dökülmesi, tesviye ve tokmaklanması, sulanması için her türlü işçilik, malzeme ve zayiatı, iş yerinde yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, müteahhit karı ve genel gider dahil l M3 fiyatı şeklindedir.

            Tariflerden de anlaşılacağı üzere; l5.l40/2 poz.unun tarifinde yer alan “Tuvenan kum ve çakılın temel tabanına dökülmesi” işlemi l5.006/l poz.unda da yer almaktadır. Bu açıdan mükerrerliğe neden olmamak için l5.006/l poz.u ile birlikte l5.l40/2 poz.undan ödeme yapmamak gerekir. Sadece l5.l40/2 poz.unun tarifindeki “tesviye ve tokmaklanması sulanması işlemini karşılamak amacıyla l4.0l8 poz.undan sıkıştırma bedeli ödenmesi yeterli olmaktadır.

Söz konusu işte l5.006/l poz.u ile birlikte l5.l40/2 ve l4.0l8 poz.larından ödeme yapılmıştır ki bunlardan l5.l40/2 poz.undan yapılan ödeme fazla olmuştur.