BELEDİYE YÖNETİMİNDE ZABITA HİZMETLERİ VE 21. YÜZYIL KENTİNDE ZABITANIN YERİ
(AFYON BELEDİYESİ ÖRNEĞİ)
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
AFYON BELEDİYESİ VE ZABITA HİZMETLERİ
I. AFYON İLİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER[1]
A. Kısa Tarihçe
Tarihi geçmişi M.Ö. 7000’li yıllara dayanan ve Hitit, Frig, Grek, Roma, Bizans, Selçuklu, Osmanlı gibi uygarlıkların egemen olduğu Afyonkarahisar ili, adını 2300 yıldır ekimi yapılan haşhaş bitkisinden (afyon[2]) ve M.Ö. 1340 yıllarında Hititler tarafından yaptırılan sivri siyah kayalar üzerine kurulmuş ünlü kalesinden (Karahisar) almıştır.
Hititlerin “Hapanuva”, Roma ve Bizanslar’ın “Akronium” adını verdikleri şehir, ilçe merkezinde bulunan sarp kalesinden dolayı daha sonraki Selçuklular, Osmanlılar ve beylikler dönemlerinde “Karahisar-ı Devle”, “Karahisar-ı Sahip” ve “Karahisar” isimleriyle anılmış, Türkiye Cumhuriyeti kurulunca da “Afyonkarahisar” resmi ad olarak kabul edilmiştir. Resmi bir karar olmamakla birlikte bu ad uzunluğu nedeniyle çeşitli resmi ve ticari kuruluşlar ile halk tarafından yazılışındaki ve söylenişindeki kolaylıktan dolayı “Afyon” olarak kısaltılmıştır.
B. Coğrafi Konumu ve Yapısı
Anadolu yarımadasının batısında, Ege bölgesinin İç Batı Anadolu bölümünde yer alan Afyon; doğu-batı ve kuzey-güney aksları üzerinde önemli bir bağlantı merkezi konumundadır.
Denizden yüksekliği 1.034 metre, toplam yüzölçümü 14.230 km²’dir. Doğuda Konya, batıda Uşak, kuzeybatıda Kütahya, güneybatıda Denizli, güneyde Burdur, güneydoğuda Isparta ve kuzeyde de Eskişehir illeri ile çevrelenir.
Kaynak: http://www.afyon-bld.gov.tr
Afyon coğrafi olarak Ege, Akdeniz ve İç Anadolu bölgelerinin birleştiği bir noktada yerleşmiştir ve her üç bölgede de toprakları bulunmaktadır. İlin geniş bir kesimi Ege bölgesinin İç Batı Anadolu bölümündedir. Güneydeki Başmakçı, Dinar, Dazkırı ve Evciler ilçelerinin toprakları Akdeniz bölgesinin sınırları içerisine girer. Doğu ve kuzeydoğuda yer alan arazinin bir bölümü de İç Anadolu bölgesine taşar.
Afyon’un iklimi yükselti ve denizden uzaklık nedeniyle İç Anadolu iklimine benzemektedir.
C. Nüfusu
Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE) tarafından belirlenen 2000 nüfus sayımı sonuçlarına göre Afyon’un ilçe ve köylerle birlikte toplam nüfusu 812.416’dır (köy-kasaba toplamı: 440.548, ilçe merkezleri toplamı merkez ilçe ile birlikte: 371.868) Afyon kent merkezinin nüfusu ise köy ve kasabalarla birlikte 200.212 (ilçe merkezi: 128.516) olarak saptanmıştır. Afyon merkezini, köy ve kasabalar da dahil olmak üzere nüfus miktarı bakımından Dinar (87.977), Bolvadin (79.888), Sandıklı (76.719), Şuhut (59.284), Sincanlı (58.646) ve Emirdağ (47.388) ilçeleri izlemektedir. İlde en az nüfusa sahip ilçe Kızılören’dir (4.132).
Afyon’un ilçe, kasaba ve köylerinin 22 Ekim 2000 günü yapılan genel nüfus sayımı kesin sonuçları şöyle belirlenmiştir:
Tablo 4. Afyon’un Kırsal ve Kentsel Nüfusu
|
İlçeler |
Kasaba ve Köylerin Nüfusu |
İl ve İlçe Merkezlerinin Nüfusu |
Toplam Nüfus |
|
Merkez |
71.696 |
128.516 |
200.212 |
|
Başmakçı |
7.268 |
7.816 |
15.084 |
|
Bayat |
4.041 |
4.702 |
8.743 |
|
Bolvadin |
27.490 |
52.398 |
79.888 |
|
Çay |
27.497 |
18.137 |
45.634 |
|
Çobanlar |
4.049 |
8.315 |
12.364 |
|
Dazkırı |
9.065 |
6.555 |
15.620 |
|
Dinar |
52.553 |
35.424 |
87.977 |
|
Emirdağ |
26.880 |
20.508 |
47.388 |
|
Evciler |
4.385 |
5.134 |
9.519 |
|
Hocalar |
10.178 |
2.646 |
12.824 |
|
İhsaniye |
28.754 |
4.466 |
33.220 |
|
İscehisar |
11.436 |
10.542 |
21.978 |
|
Kızılören |
1.576 |
2.556 |
4.132 |
|
Sandıklı |
38.915 |
37.804 |
76.719 |
|
Sincanlı |
52.820 |
5.826 |
58.646 |
|
Sultandağı |
16.291 |
6.893 |
23.184 |
|
Şuhut |
45.654 |
13.630 |
59.284 |
|
Toplam |
440.548 |
371.868 |
812.416 |
Kaynak: http://www.afyon.gov.tr
1990 yılı genel nüfus sayımı ile 2000 yılı genel nüfus sayımı kesin sonuçları karşılaştırıldığında, köy nüfusu %1,74, şehir nüfusu %21,44 ve il genel nüfusunun %9.9 oranında arttığı görülmektedir. Yönetsel birim bazında Bayat, Çobanlar, Dazkırı, Dinar, Emirdağ, Evciler, Hocalar, İscehisar ve Kızılören ilçelerinde nüfus azalırken, Afyon merkez, Başmakçı, Bolvadin, Çay, Sandıklı, Sincanlı, Sultandağı ve Şuhut ilçelerinde ise nüfus artmıştır.
Afyon ilindeki nüfus yoğunluğu (km²’ye düşen insan sayısı) 57’dir.
D. Yönetsel Durumu
Afyon ili merkez ilçe dahil 18 ilçe, 108 belediye ve 392 köyden oluşmaktadır. İlde sadece Dinar ilçesi Haydarlı bucağında örgüt ve personel bulunmaktadır. Afyon nüfusunun % 75’i belediye sınırları içinde ikamet etmektedir. Afyon belediye sayısı bakımından Türkiye genelinde Konya’dan sonra en çok belediyeye sahip il konumundadır.
Belediye sayıları itibariyle merkez ilçe 14 belediye ile ilk sırada yer almaktadır. Merkez ilçeyi Sincanlı 12, Sandıklı 11, Çay 8, Sultandağı 7, Dinar 6 ve Bolvadin, Emirdağ, İhsaniye, Şuhut ilçeleri 5’er belediye ile izlemektedir. Diğer ilçelerde belediye sayısı 5’in altındadır. Birer adet belediyeye sahip ilçeler ise Başmakçı, Bayat, Çobanlar ve Kızılören’dir.
İl kırsal alanında toplu yerleşme hakimdir ve dağınık köy tipine pek rastlanmaz. İlde, elektriksiz ve telefonsuz köy bulunmamaktadır.
Afyon’da en çok köye sahip ilçe ise Emirdağ’dır (71 köy). Dinar 60, Sandıklı 44, merkez ilçe ve Şuhut 33’er, İhsaniye 26 ve Sincanlı 24 köye sahiptir. Diğer ilçelerde köy sayısı 20’nin altındadır. En az köye sahip ilçeler ise 4’er adet ile Çobanlar ve Kızılören’dir.
E. Kentleşme ve Konut Durumu
İl merkezinde artan nüfusa paralel olarak konut sorunu ve konut açığı mevcuttur. Ancak kentte gecekondulaşma henüz söz konusu değildir. Kooperatifleşme yoluyla konut edinme yaygındır ve konutların çoğunluğunun sağlıklı ve düzenli olduğu söylenebilir.
Hızlı nüfus artışına karşılık Afyon il merkezinde arsa ve konut ihtiyacının giderilmesi için Afyon Belediyesi tarafından başlatılan “Uydukent” projesinde 8.000 konut üretilmesi planlanmıştır. Uydukent 600 hektarlık bir alanı kapsamaktadır. Planlanması alışagelen imar planı şeklinde olmayıp; mesken tipleri, projeler, arsa plan şekilleri, altyapı projelerinin (su, kanalizasyon, drenaj, yol, otopark v.b.) birlikte planları hazırlanarak uygulamaya geçilmiştir. Ayrıca ticaret merkezleri, pazaryeri, eğitim ve öğretim alanları, sağlık ocakları, posta-telefon, karakol, cami, kültürpark gibi toplumsal ihtiyaçları karşılayabilecek şekilde planlanmıştır.
II. AFYON BELEDİYESİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER
A. Belediyenin Kuruluşu
İstanbul dışındaki yerleşimlerde belediye örgütü kurulması girişimleri, ilk olarak 1864 tarihli “Vilayet Nizamnamesi”nin uygulanmasıyla[3] başlamıştır. Ama söz konusu taşra kentleri ve kasabaları belediye örgütlerini kurabilmek için daha çok 1870 tarihli “İdare-i Umumiye-i Vilayet Nizamnamesi”ni ve 1877 tarihli Dersaadet Belediye Kanunu”nu beklemişlerdir. Bekleyişin nedeni, bu yerleşim yerlerinin belediye kurmaya henüz hazır olmayışıdır. Osmanlı İmparatorluğu’nun küçük ve azgelişmiş kentlerinde belediyeler bir varlık gösterememiş, hatta birçok yerde belediye meclisleri kurulsa da ya kadrolarının tamamlanamadığı ya da seçimlerin zamanında yapılamadığı görülmüştür[4].
Afyon Belediyesi’nin kuruluşu da aynı dönemlere rastlamaktadır. Kuruluş tarihi ve ilk belediye başkanı kesin olarak bilinmemekle beraber, farklı iddialara göre bu tarih 1867 veya 1868’dir. İlk belediye başkanı da Şeyh Mehmet Ağa’dır. Ancak bu iddiaları kanıtlayıcı nitelikte belge bulunmamaktadır. Belediyeye ait ilk bilgiler 1870 yılından itibaren yayınlanan Hüdavendigar (Bursa) Vilayeti Salnameleri’nde bulunmaktadır. Salnamelere göre o zamanlar Hüdavendigar vilayetine bağlı bir sancak[5] olan Karahisar’ın 1870 yılındaki belediye başkanı Salih Bey’dir. Bu bilgiye dayanarak Afyon Belediyesi’nin 1870’de kurulduğu ve ilk belediye başkanının da Salih Bey olduğu söylenebilir[6].
Salih Bey’in başkanlık görevini üstlendiği 1870’den itibaren 2003 yılına kadar geçen 133 yıllık sürede, Afyon’a 27 farklı kişi[7] belediye başkanı sıfatıyla toplam 37 dönem hizmet vermiştir. Bunların sonuncusu, yani 27’ncisi Hayrettin Barut’tur. Eğitim ve öğretim sektörü kökenli Barut, belediye başkanlığını 18 Nisan 1999 tarihinde yapılan genel ve yerel seçimlerden başarıyla çıkan Milliyetçi Hareket Partisi’nin (MHP) başkan adayı olarak kazanmıştır. Hayrettin Barut halen görevine devam etmektedir.
B. Afyon Belediyesi’nin Örgüt Yapısı
Hayrettin Barut başkanlığında yönetilen Afyon Belediyesi’nin genel karar organı belediye meclisi 31 üyeden oluşmaktadır. Bunlardan 20’si Milliyetçi Hareket Partisi (MHP), 5’i Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP), 3’ü Demokratik Sol Parti (DSP), 1’i Anavatan Partisi (ANAP) ve 1’i Saadet Partisi (SP) temsilcisi olarak görev yapmaktadır. Üyelerden biri de bağımsızdır. Belediyenin bir diğer karar organı olan belediye encümeninin üye sayısı ise 10’dur. Bunlardan 3’ü seçilmiş üye (MHP’li meclis üyelerinden) 7’si ise hizmet birimlerinin başındaki kişiler olarak atanmış üyelerdir. Afyon seçmeni 28 Mart 2004 tarihinde Türkiye çapında yapılacak yerel yönetimler seçimleri ile yeni yönetici, karar alıcı ve yürütücülerini belirleyecektir.
Hayrettin Barut döneminde Afyon Belediyesi 20 Mart 2000 tarihinde Türk Standartları Enstitüsü’nce (TSE) TSE - ISO - EN 9000 “Kalite Güvence Sistemleri Belgesi”ni almaya hak kazanmıştır. Belediyenin hizmet tasarımı ve sunumu KG 130/00 no’lu belge ile onaylanmıştır. TSE’ce yapılan her yıl yapılan incelemelerde belediyenin çalışmaları Türk Standartları ISO 9000 standardına uygun bulunmakta ve belgenin devamına karar verilmektedir. Kalite standardının gereği olarak, belediyede çalışan personelin bilgi ve becerisini geliştirme ve verimliliği arttırma amaçları doğrultusunda çeşitli konularda eğitim programları düzenlenmektedir. Bu programlar genel olarak Afyon Kocatepe Üniversitesi ile işbirliği içerisinde gerçekleştirilmektedir.
Afyon Belediyesi’nin örgüt yapısı Şekil 3’te gösterilmektedir.
III. AFYON BELEDİYESİ ZABITA ÖRGÜTÜ
A. Kuruluşu ve Örgüt Yapısı
Afyon Belediyesi zabıtası, belediye bünyesi içerisinde ilk olarak amirlik olarak örgütlenmiş, 1987 yılından itibaren de zabıta müdürlüğüne dönüşmüştür. Günümüzde örgüt yukarıdaki şemadan da anlaşıldığı üzere “Sağlık ve Esenlik Başkan Yardımcılığı”na bağlı bir müdürlük olarak faaliyetlerini sürdürmektedir. Başkan yardımcılığına bağlı diğer hizmet birimleri ise veteriner, sağlık işleri, temizlik işleri, mezarlıklar ve itfaiye müdürlükleridir. Afyon Belediyesi zabıta örgütü; 1 zabıta müdürü, 1 zabıta amiri, 4 zabıta komiseri, 4 komiser yardımcısı, 1 trafik şefi ve 46 zabıta memuru olmak üzere toplam 57 personelden oluşmaktadır. Örgüt hizmetlerini yürütürken çeşitli tip ve markalarda hizmet araçlarından da yararlanmaktadır. Ayrıca iktisat ve trafik müdürlükleri, zabıta hizmetlerinin yerine getirilmesine destek olmak üzere zabıta müdürlüğü ile koordinasyon içinde çalışmalar yürütmektedir.
Belediye zabıta müdürlüğünün son 3 yıl içinde yürüttüğü hizmetlere ilişkin bazı rakamları, karşılaştırma yapmayı sağlamak bakımından aşağıdaki şekilde tablolaştırmak mümkündür:
Tablo 5. Afyon Belediyesi Zabıta Örgütünün Gerçekleştirdiği Bazı Faaliyetler[8]
|
Faaliyet |
Yıllar |
||
|
2000 |
2001 |
2002 |
|
|
Denetlenen İşyeri Sayısı |
8.755 |
8.700 |
9.000 |
|
Gelen Evrak Sayısı |
2.400 |
2.637 |
2.520 |
|
Tanzim Edilen Zabıt Sayısı |
1.535 |
1.063 |
1.327 |
|
İhtar Edilen İşyeri Sayısı |
7.091 |
7.000 |
7.673 |
|
Verilen İşyeri Açma Ruhsatı |
258 |
271 |
371 |
|
Çıkan Resmi Evrak Sayısı |
650 |
2.137 |
1.180 |
|
Memleketine Gönderilen Mağdur Yolcu Sayısı |
250 |
300 |
351 |
|
Sosyal Yardım Tahkikat Sayısı |
1.200 |
1.600 |
2.512 |
|
Yardım Edilen Asker Ailesi Sayısı |
85 |
120 |
? |
|
Örgüte Ulaşan Talep ve Şikayet Sayısı |
? |
980 |
1.185 |
|
Çözüme Kavuşturulan Talep ve Şikayet Sayısı |
? |
977 |
1.185 |
Afyon belediye zabıtasının örgüt yapısı ve hizmetlerde kullanılan motorlu araçlar ise Şekil 4’teki gibidir.
Şekil 3. Afyon Belediyesi’nin Örgüt Yapısı
Şekil 4. Afyon Belediyesi Zabıtası Örgüt Yapısı
IV. AFYON BELEDİYESİ’NİN ZABITA HİZMETLERİNE İLİŞKİN ALAN ARAŞTIRMASI
Mevcut konumları, sorunları ve beklentileri ile ampirik araştırma verilerine dayanan bir “zabıta profili” çıkarma çabası, bu çalışmanın önemli bir yönünü oluşturmaktadır. Bu noktada, Afyon ili merkezi bütününde belediye zabıtasının hem kendisi tarafından, hem denetime tabi tuttuğu kesimler tarafından, hem de yerel halk (hemşehri) tarafından nasıl algılanıp yorumlandığı saptanmaya çalışılmıştır.
Araştırmanın temel amacı; kentsel yerleşmelerdeki en temel hizmet örgütleri olan belediyelerin, zabıta hizmetleri bakımından karşı karşıya bulunduğu sorunları tespit etmek ve zabıtanın hem kurum hem de personel bazında gelişmesine katkı sağlayacak, onu hizmet yönünden etkin ve verimli kılacak yöntemleri araştırmaktır. Ayrıca; başlıca görevleri beldenin düzenini, belde halkının sağlık ve huzurunu sağlamak ve yetkili organların bu amaçlarla alacakları kararları uygulamak olan belediye zabıtasının, kentsel yaşamdaki yerinin ve yaşam kalitesine etkilerinin belirlenmesi ve onların etkili, verimli ve kaliteli hizmet üretebilmelerini engelleyen her türlü etkene karşı çözüm önerilerinin geliştirilmesi de söz konusu alan araştırmasının diğer amaçlarını oluşturmaktadır.
Tez çalışmasının yürütücüsü tarafından, danışmanın da desteği ile Afyon kent merkezi bütününde yerel halka (hemşehriye), zabıta denetimine tabi kesimlere ve tüm zabıta personeline uygulanmak üzere anket formları geliştirilmiştir. İlk aşamada yerel halka (hemşehriye) yönelik olarak 350, işletme yetkililerine yönelik olarak da 352 olmak üzere toplam 702 anketin uygulanması Mayıs-Haziran 2002’de tamamlanmıştır. Temmuz-Ağustos 2002’de de 46 personele yönelik Afyon belediye zabıtası anketi sonuçlandırılmıştır. Ayrıca araştırma kapsamında Afyon belediye başkanı ve belediye zabıta kurumu üst yöneticileriyle de çeşitli görüşmeler yapılmıştır.
Yukarıda sözü edilen 3 gruba (yerel halk, işletme yetkilileri ve zabıta personeli) uygulanan anket bilgileri SPSS istatistik programı aracılığı ile bilgisayar ortamına taşınmış ve çeşitli istatistiksel yöntemlerle (frekans ve crosstabs/çapraz tablolar) çalışmaya ışık tutacak verilere dönüştürülmüştür.
A. Araştırma Sonuçları
Yapılan alan araştırmasının sonuçlarını, kendilerine anket uygulanan kesimleri baz alarak 3 başlık altında incelemek ve değerlendirmek mümkündür:
· Afyon belediye zabıtası personel profili,
· Denetime tabi tutulan kesimlere (işletme yetkililerine) göre Afyon belediye zabıtası ve hizmetleri,
· Yerel halka (hemşehriye) göre Afyon belediye zabıtası ve hizmetleri.
1. Afyon Belediye Zabıtası Personel Profili
Zabıta personeli anketi Afyon Belediyesi’nde fiilen görev yapan tüm zabıta personeline (57 personel) uygulanmak istenmiş, ancak çeşitli nedenlerle (sabit bir yerde bulunmama, izinli olma vb.) bunların %80.7’sine (46 personel) ulaşılabilmiştir.
Söz konusu anket ile elde edilen veriler şöyle değerlendirilebilir:
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Zabıta Memuru |
37 |
80,4 |
80,4 |
80,4 |
|
Zabıta Komiser Yardımcısı |
4 |
8,7 |
8,7 |
89,1 |
|
|
Zabıta Komiseri |
1 |
2,2 |
2,2 |
91,3 |
|
|
Zabıta Başkomiseri |
1 |
2,2 |
2,2 |
93,5 |
|
|
Zabıta Merkez Amiri |
3 |
6,5 |
6,5 |
100,0 |
|
|
Toplam |
46 |
100,0 |
100,0 |
|
|
Ankete katılan 46 Afyon Belediyesi zabıta personelinin %80.4’ü zabıta memurudur. Onları %8.7 ile zabıta komiser yardımcısı, %6.5 ile de zabıta merkez amiri izlemektedir.
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
26-35 |
16 |
34,8 |
34,8 |
34,8 |
|
36-45 |
25 |
54,3 |
54,3 |
89,1 |
|
|
46-55 |
5 |
10,9 |
10,9 |
100,0 |
|
|
Toplam |
46 |
100,0 |
100,0 |
|
|
Yaş dağılımına bakıldığında personelin %54.3’ünün 36-45, %34.8’inin de 26-35 yaş grubu içinde oldukları görülmektedir. Dolayısıyla Afyon belediye zabıta örgütünün çok yüksek oranda (%89.1) genç bir kadroya sahip olduğu söylenebilir.
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Kadın |
4 |
8,7 |
8,7 |
8,7 |
|
Erkek |
42 |
91,3 |
91,3 |
100,0 |
|
|
Toplam |
46 |
100,0 |
100,0 |
|
|
Ankete katılan personel içinde kadınlar toplam zabıtanın ancak %8.7’sini oluşturmaktadır. Geriye kalan %91.3’lük kesim ise erkektir.
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Afyon |
42 |
91,3 |
95,5 |
95,5 |
|
Ankara |
1 |
2,2 |
2,3 |
97,7 |
|
|
Kütahya |
1 |
2,2 |
2,3 |
100,0 |
|
|
Toplam |
44 |
95,7 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
2 |
4,3 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Zabıta personelinin genel olarak görev yaptıkları beldenin hemşehrisi oldukları gözlemlenmektedir. Zira ankete cevap verenlerin %95.5’i (42) Afyonludur. Onları birer personelle Ankaralı ve Kütahyalılar izlemektedir.
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Evli |
40 |
87,0 |
87,0 |
87,0 |
|
Bekar |
5 |
10,9 |
10,9 |
97,8 |
|
|
Dul |
1 |
2,2 |
2,2 |
100,0 |
|
|
Toplam |
46 |
100,0 |
100,0 |
|
|
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Memur |
4 |
8,7 |
9,8 |
9,8 |
|
Çiftçi |
2 |
4,3 |
4,9 |
14,6 |
|
|
Ev Hanımı |
34 |
73,9 |
82,9 |
97,6 |
|
|
Diğer |
1 |
2,2 |
2,4 |
100,0 |
|
|
Toplam |
41 |
89,1 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
5 |
10,9 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Yalnızca %10.9’u bekar olan zabıtanın eş mesleği dağılımında ev hanımları %83’e varan (%82.9) bir oranla ilk sırayı almaktadır. Memurluk eş mesleği dağılımında ikinci sırayı işgal etmektedir (%9.8).
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Orta |
6 |
13,0 |
13,3 |
13,3 |
|
Lise |
31 |
67,4 |
68,9 |
82,2 |
|
|
İki Yıllık Yüksek |
7 |
15,2 |
15,6 |
97,8 |
|
|
Dört Yıllık Yüksek |
1 |
2,2 |
2,2 |
100,0 |
|
|
Toplam |
45 |
97,8 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
1 |
2,2 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Tablo 8. En Son Bitirdiği Okul
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
İlkokul |
1 |
2,2 |
2,3 |
2,3 |
|
Ortaokul |
6 |
13,0 |
13,6 |
15,9 |
|
|
Normal Lise |
6 |
13,0 |
13,6 |
29,5 |
|
|
Endüstri Meslek Lisesi |
12 |
26,1 |
27,3 |
56,8 |
|
|
Ticaret Lisesi |
13 |
28,3 |
29,5 |
86,4 |
|
|
AÖF Önlisans |
5 |
10,9 |
11,4 |
97,7 |
|
|
İşletme Fakültesi |
1 |
2,2 |
2,3 |
100,0 |
|
|
Toplam |
44 |
95,7 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
2 |
4,3 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Ankete katılan zabıta personelinin büyük bir çoğunluğu (%68.9) lise düzeyinde eğitim almıştır. Bunlar içinde ticaret lisesi mezunları ilk sırayı almakta, onları endüstri meslek lisesi ve normal lise mezunları izlemektedir. İki yıllık yüksek okul mezunu oranı %15.6’dır. Fakülte mezunu sayısı ise yalnızca birdir.
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Yok |
10 |
21,7 |
21,7 |
21,7 |
|
İngilizce |
20 |
43,5 |
43,5 |
65,2 |
|
|
Fransızca |
1 |
2,2 |
2,2 |
67,4 |
|
|
Almanca |
15 |
32,6 |
32,6 |
100,0 |
|
|
Toplam |
46 |
100,0 |
100,0 |
|
|
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
İyi |
4 |
8,7 |
11,1 |
11,1 |
|
Orta |
7 |
15,2 |
19,4 |
30,6 |
|
|
Az |
25 |
54,3 |
69,4 |
100,0 |
|
|
Toplam |
36 |
78,3 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
10 |
21,7 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Yabancı dil bilgi düzeyi konusunda Afyon Belediyesi Zabıtası yeterli görünmemektedir. Zira ankete katılanların %78.3’ü herhangi bir yabancı dili bildiğini belirtmesine rağmen, bunların %69.4’lük kısmı bu dili “az” bildiğini ifade etmektedir. Dolayısıyla Afyon’da çeşitli nedenlerle bulunan yabancı uyrukluların belediye kolluğu hizmetlerine ilişkin olarak zabıtaya dert anlatmasının kolay olmayacağı söylenebilir. Aynı handikap ters yönlü olarak belediye zabıtası için de söz konusudur. Bu nedenle zabıtanın “yabancı dil sorunu”nun kısa sürede bir hizmet içi eğitim süreci çerçevesinde çözülmesi bir gereklilik olmaktadır. Ne var ki zabıtada bu eğitime yönelik bir isteklilik görünmemektedir[9].
Tablo 11. Katıldığı Özel Kurslar
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Bilgisayar Uygulamalı Muhasebe |
2 |
4,3 |
100,0 |
100,0 |
|
Boş |
|
44 |
95,7 |
|
|
|
Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Ankete katılan zabıta personelinin %95.7’si herhangi bir özel kursa katılmadığını dile getirmiştir. Bu da zabıtanın kendini çeşitli açılardan geliştirme eğiliminin düşük olduğunu düşündürmektedir.
Tablo 12. Özel Hobileri/Uğraşları
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Spor |
12 |
26,1 |
29,3 |
29,3 |
|
Müzik |
10 |
21,7 |
24,4 |
53,7 |
|
|
El Sanatları |
3 |
6,5 |
7,3 |
61,0 |
|
|
Folklor |
3 |
6,5 |
7,3 |
68,3 |
|
|
Satranç |
5 |
10,9 |
12,2 |
80,5 |
|
|
Diğer |
8 |
17,4 |
19,5 |
100,0 |
|
|
Toplam |
41 |
89,1 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
5 |
10,9 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Özel hobi ve uğraşlar bakımından sportif faaliyetler verilen cevaplar içinde birinci konumdadır (%29.3). Müzik ise %24.4 ile onu izlemektedir. Satranç zabıtanın diğer bir ilgi alanını oluşturmaktadır (%12.2).
Tablo 13. Hobi/Uğraşlar İçin Kurumunun Uygun Ortam Hazırlama Derecesi
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Hazırlıyor |
9 |
19,6 |
20,5 |
20,5 |
|
Kısmen Hazırlıyor |
10 |
21,7 |
22,7 |
43,2 |
|
|
Hazırlamıyor |
19 |
41,3 |
43,2 |
86,4 |
|
|
Fikri Yok |
6 |
13,0 |
13,6 |
100,0 |
|
|
Toplam |
44 |
95,7 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
2 |
4,3 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Hobi ve uğraşlar için belediye örgütünün personeline uygun ortam hazırlayıp hazırlamadığının saptanmasına ilişkin soruya cevap verenlerin %43.2’si “uygun ortamın hazırlanmadığı” görüşündedir. Yine %43.2’lik bir bölüm ise kısmen ya da tamamen “uygun ortamın mevcut olduğu”nu belirtmektedir.
Tablo 14. Zabıtalara Yönelik Spor Tesisi Açılması İsteği
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Açılsın |
41 |
89,1 |
91,1 |
91,1 |
|
Açılmasın |
2 |
4,3 |
4,4 |
95,6 |
|
|
Fikri Yok |
2 |
4,3 |
4,4 |
100,0 |
|
|
Toplam |
45 |
97,8 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
1 |
2,2 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Tablo 15. Savunma Amaçlı Dövüş Sporları Eğitimi Alma İsteği
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
İstiyor |
39 |
84,8 |
84,8 |
84,8 |
|
İstemiyor |
6 |
13,0 |
13,0 |
97,8 |
|
|
Fikri Yok |
1 |
2,2 |
2,2 |
100,0 |
|
|
Toplam |
46 |
100,0 |
100,0 |
|
|
Anket sorularına cevap veren personelin %91.1’i zabıtalara yönelik spor tesisi açılmasından yana görüş belirtirken, yine zabıtanın %84.8’i “savunma amaçlı dövüş sporları eğitimi” almak istemektedir. Bu oranın yüksekliği, zabıtanın hizmetlerini yürütürken bedenen daha güçlü ve caydırıcı olma, kendini koruma ve güvenliğini sağlama arzusunun bir göstergesi olabilir.
Tablo 16. Zabıta Hizmetinde Görev Yapma Süresi
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
1-5 Yıl |
8 |
17,4 |
17,4 |
17,4 |
|
6-10 Yıl |
7 |
15,2 |
15,2 |
32,6 |
|
|
11-15 Yıl |
12 |
26,1 |
26,1 |
58,7 |
|
|
16-20 Yıl |
13 |
28,3 |
28,3 |
87,0 |
|
|
21-25 Yıl |
3 |
6,5 |
6,5 |
93,5 |
|
|
26 Yıl ve Daha Fazla |
3 |
6,5 |
6,5 |
100,0 |
|
|
Toplam |
46 |
100,0 |
100,0 |
|
|
Tablodan da anlaşıldığı üzere personelin %32.6’sı 1-10 yıldır, %87’si 1-20 yıldır zabıta hizmetinde görev yapmaktadır. Zabıta hizmetinde 20 yıldan daha uzun süredir çalışmakta olanların oranı ise %13’te kalmaktadır.
Tablo 17. Zabıta Olma Tercihindeki Temel Etkenler
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Geliri Yüksek |
4 |
8,7 |
8,9 |
8,9 |
|
Prestiji Yüksek |
1 |
2,2 |
2,2 |
11,1 |
|
|
Topluma/Hemşehriye Hizmet |
17 |
37,0 |
37,8 |
48,9 |
|
|
Diğer |
3 |
6,5 |
6,7 |
55,6 |
|
|
Kendi Tercihi Değil |
17 |
37,0 |
37,8 |
93,3 |
|
|
Fikri Yok |
3 |
6,5 |
6,7 |
100,0 |
|
|
Toplam |
45 |
97,8 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
1 |
2,2 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Zabıta olma tercihindeki temel etkenin ne olduğu sorusuna cevap verenlerin %37.8’i “topluma/hemşehriye hizmet” için bu mesleği seçtiğini belirtirken, %8.9’u zabıtanın “gelirinin yüksekliği”ni tercih nedeni olarak göstermiştir. Zabıta mesleğinin “kendi tercihi olmadığı”nı ifade edenlerin oranı da bir hayli yüksektir (%37.8).
Tablo 18/1. Üye Olduğu Sivil Toplum Kuruluşu Türü
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Sendika |
38 |
82,6 |
92,7 |
92,7 |
|
Dernek |
1 |
2,2 |
2,4 |
95,1 |
|
|
Diğer |
2 |
4,3 |
4,9 |
100,0 |
|
|
Toplam |
41 |
89,1 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
5 |
10,9 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Tablo 18/2. Üye Olduğu Sivil Toplum Kuruluşunun Adı
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Belediye-İş Sendikası |
1 |
2,2 |
3,1 |
3,1 |
|
Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği |
1 |
2,2 |
3,1 |
6,3 |
|
|
Kamu-Sen |
13 |
28,3 |
40,6 |
46,9 |
|
|
Yerel Hizmet-Sen |
17 |
37,0 |
53,1 |
100,0 |
|
|
Toplam |
32 |
69,6 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
14 |
30,4 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Sivil örgütlenme içindeki konumları incelendiğinde, ankete katılanların (soruya cevap vermeyen 5 kişi hariç tutulduğunda) %92.7’sinin sendika üyesi (Yerel Hizmet-Sen, Kamu-Sen, Belediye-İş-Sen) oldukları gözlemlenmektedir ki, bu bir yönüyle Afyon Belediyesi zabıtasının ekonomik ve toplumsal çıkarlarının korunmasında örgütlenme eğiliminin yüksekliğini işaret etmektedir.
Tablo 19. Oturduğu Konuta Kira Ödüyor mu?
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Kira Ödüyor |
15 |
32,6 |
32,6 |
32,6 |
|
Kira Ödemiyor |
31 |
67,4 |
67,4 |
100,0 |
|
|
Toplam |
46 |
100,0 |
100,0 |
|
|
Tablo 20. Ödediği Aylık Kira Miktarı (Milyon TL)
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
75'den Az |
3 |
6,5 |
20,0 |
20,0 |
|
75-99 |
7 |
15,2 |
46,7 |
66,7 |
|
|
100-149 |
4 |
8,7 |
26,7 |
93,3 |
|
|
200-249 |
1 |
2,2 |
6,7 |
100,0 |
|
|
Toplam |
15 |
32,6 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
31 |
67,4 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Belediye zabıtasının %32.6’sı oturduğu konuta kira ödemektedir. Ödenen kiranın %66.7’si (Temmuz-Ağustos 2002 itibariyle) 100 milyon TL’nin altındadır ve kira ödeyen zabıtanın yalnızca %6.7’lik dilimi oturduğu konuta 200 milyon TL’nin üzerinde bir kira bedeli ödemektedir. Afyon’daki söz konusu döneme ilişkin konut kira piyasası düşünüldüğünde, zabıta personelinin daha çok vasat/vasat altı standarttaki konutlarda ikamet ettiklerini ifade etmek yanlış olmayacaktır.
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Ek Geliri Var |
8 |
17,4 |
19,0 |
19,0 |
|
Ek Geliri Yok |
34 |
73,9 |
81,0 |
100,0 |
|
|
Toplam |
42 |
91,3 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
4 |
8,7 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Ek gelir durumunu belirlemeye yönelik olarak sorulan soruya ankete katılanların %73.9’u ek gelirinin olmadığını, %17.4’ü ise ek gelire sahip bulunduklarını belirtmişlerdir. %8.7’lik bir kısım ise bu soruyu cevapsız bırakmıştır.
Tablo 22. Görev ve Yetkileri Konusundaki Bilgi Düzeyi
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Çok İyi Biliyor |
8 |
17,4 |
17,4 |
17,4 |
|
İyi Biliyor |
18 |
39,1 |
39,1 |
56,5 |
|
|
Kısmen Biliyor |
20 |
43,5 |
43,5 |
100,0 |
|
|
Toplam |
46 |
100,0 |
100,0 |
|
|
Tablo 23. Genel Olarak Zabıtanın Görev ve Yetkilerini Bilme Düzeyi
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Biliyor |
7 |
15,2 |
15,2 |
15,2 |
|
Kısmen Biliyor |
34 |
73,9 |
73,9 |
89,1 |
|
|
Bilmiyor |
3 |
6,5 |
6,5 |
95,7 |
|
|
Fikri Yok |
2 |
4,3 |
4,3 |
100,0 |
|
|
Toplam |
46 |
100,0 |
100,0 |
|
|
Ankete katılan zabıta personelinin %17.4’ü görev ve yetkilerini “çok iyi” bildiği, %39.1’i “iyi” bildiği, %43.5’i de “kısmen” bildiği düşüncesindedir. Söz konusu %43.5’lik oran, zabıtanın önemli bir kısmının görev ve yetkilerinin neler olduğu konusunda kendilerinden yeterince emin olmadıkları sonucunu ortaya koymaktadır.
Afyon belediye zabıtası meslektaşlarının genel olarak görev ve yetkilerini bilme derecesini de pek yüksek bulmamaktadır. Zira ankete katılanların %73.9’u genel olarak zabıtanın görev ve yetkilerini “kısmen” bildiğini, hatta %6.5’i “bilmediğini” düşünmektedir. Bu durumun belediye zabıtalarının görev ve yetkilerini tanımlayan yasal ve yönetsel düzenlemelerin çokluğu ve karışıklığı ile bir şekilde ilişkili olduğunu savunmak mümkündür.
Tablo 24. Zabıta Olabilmek İçin Zabıta Eğitimi Veren Bir Okuldan Mezuniyet Koşulu Getirilmeli mi?
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Getirilmeli |
42 |
91,3 |
93,3 |
93,3 |
|
Getirilmemeli |
3 |
6,5 |
6,7 |
100,0 |
|
|
Toplam |
45 |
97,8 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
1 |
2,2 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Tablo 25. Zabıta Adayları Zabıta Yeterlilik Sınavından Geçirilmeli mi?
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Geçirilmeli |
37 |
80,4 |
82,2 |
82,2 |
|
Geçirilmemeli |
6 |
13,0 |
13,3 |
95,6 |
|
|
Fikri Yok |
2 |
4,3 |
4,4 |
100,0 |
|
|
Toplam |
45 |
97,8 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
1 |
2,2 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Tablo 26. Zabıta Personeli Mesleki Eğitimden Geçirilmeli mi?
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Geçirilmeli |
41 |
89,1 |
89,1 |
89,1 |
|
Geçirilmemeli |
3 |
6,5 |
6,5 |
95,7 |
|
|
Fikri Yok |
2 |
4,3 |
4,3 |
100,0 |
|
|
Toplam |
46 |
100,0 |
100,0 |
|
|
Belediye zabıtası olabilmek için zabıta eğitimi veren bir okuldan mezuniyet koşulu getirilmesinden yana görüş belirtenlerin ankete katılanlar içindeki oranı %91.3’tür. Bu bulgu zabıtanın, yürüttüğü mesleğin kendine özgü yönlerinin bulunduğuna ve belli düzeyde uzmanlık gerektirdiğine olan inancını yansıtmaktadır. İzleyen sorularla saptanan ve zabıta adaylarının “zabıta yeterlilik sınavı”ndan geçirilmesi gerektiğini düşünenlerin (%80.4) ve ayrıca mesleki eğitim almalarını savunanların (%89.1) oransal yüksekliği bu inancın varlığını pekiştirmektedir.
Tablo 27. Mesleki Eğitim Ne Zaman Verilmeli?
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Periyodik Olarak Sürekli |
34 |
73,9 |
81,0 |
81,0 |
|
Sadece Göreve Başlarken |
3 |
6,5 |
7,1 |
88,1 |
|
|
Sadece Özel Durumlarda |
5 |
10,9 |
11,9 |
100,0 |
|
|
Toplam |
42 |
91,3 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
4 |
8,7 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
“Mesleki eğitim ne zaman verilmeli?” sorusuna cevap veren zabıta personelinin %81’i bu eğitimin “periyodik olarak sürekli” verilmesinden yanadır. %11.9’u “sadece özel durumlarda”, %7.1’i de “sadece göreve başlarken” verilmesi gerektiği düşüncesindedir.
Tablo 28/1. Önem Bakımından Birinci Öncelikli Eğitim Alanı
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Anayasa |
2 |
4,3 |
4,3 |
4,3 |
|
Kamu Yönetimi |
2 |
4,3 |
4,3 |
8,7 |
|
|
Zabıta Personel Yönetmeliği |
24 |
52,2 |
52,2 |
60,9 |
|
|
Halkla İlişkiler |
12 |
26,1 |
26,1 |
87,0 |
|
|
Yerel Yönetimler |
2 |
4,3 |
4,3 |
91,3 |
|
|
Toplum Psikolojisi |
3 |
6,5 |
6,5 |
97,8 |
|
|
Yabancı Dil |
1 |
2,2 |
2,2 |
100,0 |
|
|
Toplam |
46 |
100,0 |
100,0 |
|
|
Tablo 28/2. Önem Bakımından İkinci Öncelikli Eğitim Alanı
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Anayasa |
1 |
2,2 |
2,2 |
2,2 |
|
Kamu Yönetimi |
2 |
4,3 |
4,3 |
6,5 |
|
|
Zabıta Personel Yönetmeliği |
8 |
17,4 |
17,4 |
23,9 |
|
|
Halkla İlişkiler |
19 |
41,3 |
41,3 |
65,2 |
|
|
Türkiye'nin Toplumsal Yapısı |
1 |
2,2 |
2,2 |
67,4 |
|
|
Genel Kültür |
7 |
15,2 |
15,2 |
82,6 |
|
|
Yerel Yönetimler |
6 |
13,0 |
13,0 |
95,7 |
|
|
Toplum Psikolojisi |
2 |
4,3 |
4,3 |
100,0 |
|
|
Toplam |
46 |
100,0 |
100,0 |
|
|
Zabıta personelinin önem bakımından birinci öncelikli eğitim alanı “Zabıta Personel Yönetmeliği”dir. Gerçekten de ankete katılanların yarısından fazlası (%52.2) eğitim konusundaki birinci önceliği bu yönetmeliğe vermişlerdir. Bu sonuç (yukarıdaki sorulara verilen cevaplarla birlikte değerlendirildiğinde) zabıtanın özellikle görev ve yetki alanlarının belirlenmesinde ve özlük işleri konusunda bilgi edinme ihtiyacının varlığını pekiştirmektedir. “Halkla İlişkiler” birinci öncelikli eğitim alanı bakımından %26.1 ile zabıta yönetmeliğini izlemektedir.
İkinci öncelikli eğitim alanı konusunda zabıtanın tercihi ise, %41.3 ile “Halkla İlişkiler” olarak ortaya çıkmıştır. Toplumsal desteğin yeterli düzeyde sağlanamaması yönüyle zabıtanın sorunları arasında önemli yer tutan ve etkinliğini ve verimliliğini azaltan “halkla ilişkiler” sorunu, onların bu konuda eğitim alma isteğini beraberinde getirmektedir. Birinci öncelikli eğitim alanında ilk tercih olan “Zabıta Personel Yönetmeliği” ise %17.4 ile bu kez ikinci sırada yer almaktadır. Dolayısıyla söylenebilir ki, zabıtanın eğitim konusunda bu iki alan (yönetmelik ve halkla ilişkiler) üzerinde bir mutabakatı mevcuttur.
Genel kültür, yerel yönetimler ve toplum psikolojisi gibi konular da zabıtanın talep ettiği diğer eğitim alanları olarak gözlemlenmektedir.
Tablo 29. Zabıta Personelinde Çeşitli Konularda (İmar, Çevre, Sağlık, Trafik vb.) Uzmanlaşma Gerekliliği
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Uzmanlaşma Gereklidir |
41 |
89,1 |
89,1 |
89,1 |
|
Uzmanlaşma Gerekli Değildir |
5 |
10,9 |
10,9 |
100,0 |
|
|
Toplam |
46 |
100,0 |
100,0 |
|
|
İmar, çevre, sağlık, trafik ve benzeri konularda zabıtanın uzmanlaşmasının gerektiği ankete katılan personelin neredeyse ortak görüşüdür. Uzmanlaşmanın gerekli olmadığını savunanların oranı %10.9’da kalmaktadır.
Tablo 30. Zabıtanın İleri Yaşta Olması Görevin Yeterince Yerine Getirilmesini Önler mi?
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Önler |
32 |
69,6 |
71,1 |
71,1 |
|
Önlemez |
13 |
28,3 |
28,9 |
100,0 |
|
|
Toplam |
45 |
97,8 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
1 |
2,2 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
|
|
Zabıtanın İleri Yaşta Olması Görevin Yeterince Yerine Getirilmesini Önler mi? |
Toplam |
|||
|
Önler |
Önlemez |
||||
|
Yaş Dağılımı |
26-35 |
Sayı |
12 |
4 |
16 |
|
Toplam içindeki Yüzde (%) |
26,7% |
8,9% |
35,6% |
||
|
36-45 |
Sayı |
18 |
7 |
25 |
|
|
Toplam içindeki Yüzde (%) |
40,0% |
15,6% |
55,6% |
||
|
46-55 |
Sayı |
2 |
2 |
4 |
|
|
Toplam içindeki Yüzde (%) |
4,4% |
4,4% |
8,9% |
||
|
Toplam |
Sayı |
32 |
13 |
45 |
|
|
Toplam içindeki Yüzde (%) |
71,1% |
28,9% |
100,0% |
||
Belediye kolluğu görevinin yerine getirilmesinde, yaşın önemli olup olmadığının saptanmasına yönelik olarak sorulan soruya cevap verenlerin çoğunluğu (%71.1) ileri yaşta olmanın “görevin yeterince yerine getirilmesini önleyici” nitelikte olduğu görüşündedir. Çapraz tabloda da görüldüğü üzere ankete katılanlardan 26-35 yaş grubunu temsil edenlerin sadece %25’i (4/16) ileri yaşın önleyici olmadığını savunurken yaş grubu büyüdükçe bu oran yükselmektedir (36-45 yaş grubu için %35, 46-55 yaş grubu için %50).
Tablo 32. Zabıta İçin Yaş Sınırı En Çok Kaç Olmalı?
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
En Çok 50 |
28 |
60,9 |
70,0 |
70,0 |
|
Diğer |
12 |
26,1 |
30,0 |
100,0 |
|
|
Toplam |
40 |
87,0 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
6 |
13,0 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
“Zabıta için yaş sınırı en çok kaç olmalı?” sorusuna cevap verenlerin %70’i zabıtanın en çok 50 yaşında olması gerektiğini savunmaktadır. “Diğer” seçeneğini işaretleyenlerin tamamına göre (cevap verenlerin %30’u) ise azami yaş sınırı 50’den de düşük olmalıdır (daha çok 40-45). Bu soruyu ankete katılanların %13’ü cevapsız bırakmıştır.
Tablo 33. Zabıta Yetkilerinin Görevin Yerine Getirilmesi İçin Yeterlilik Düzeyi
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Yeterli |
5 |
10,9 |
11,1 |
11,1 |
|
Kısmen Yeterli |
24 |
52,2 |
53,3 |
64,4 |
|
|
Yetersiz |
16 |
34,8 |
35,6 |
100,0 |
|
|
Toplam |
45 |
97,8 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
1 |
2,2 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Bu soruya cevap verenlerin ancak %11.1’i yetkilerini, görevin yerine getirilmesi için “yeterli” bulmaktadır. Zabıtanın %53.3’ü yetkilerinin “kısmen yeterli”, %35.6’sı ise “yetersiz” olduğu görüşündedir.
Tablo 34. Zabıtanın Yetkilerini Kullanabilme Etkinliği
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Etkin Kullanıyor |
5 |
10,9 |
10,9 |
10,9 |
|
Kısmen Etkin Kullanıyor |
23 |
50,0 |
50,0 |
60,9 |
|
|
Etkin Kullanamıyor |
18 |
39,1 |
39,1 |
100,0 |
|
|
Toplam |
46 |
100,0 |
100,0 |
|
|
Zabıtanın yetkilerini kullanabilme etkinliğinin belirlenmesine ilişkin soruya verilen cevaplar, yukarıdaki soruya ilişkin sonuçlarla büyük benzerlik göstermektedir. Zira zabıtanın yalnızca %10.9’u yetkilerini “etkin” kullandığını, %50’si “kısmen etkin” kullandığını, %39.1’i ise yetkilerini “etkin kullanamadığı”nı düşünmektedir.
Tablo 35. Zabıtanın En Çok Yetersiz Kaldığı Hizmet Alanı
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
İşyeri Denetimleri |
18 |
39,1 |
42,9 |
42,9 |
|
Pazaryeri Denetimleri |
4 |
8,7 |
9,5 |
52,4 |
|
|
Çevre Kirliliği ile Mücadele |
3 |
6,5 |
7,1 |
59,5 |
|
|
Seyyar Satıcılarla Mücadele |
4 |
8,7 |
9,5 |
69,0 |
|
|
Dilencilerle Mücadele |
11 |
23,9 |
26,2 |
95,2 |
|
|
Kent İçi Ulaşımı |
1 |
2,2 |
2,4 |
97,6 |
|
|
Kaçak Yapılaşma ve Gecekondulaşma ile Mücadele |
1 |
2,2 |
2,4 |
100,0 |
|
|
Toplam |
42 |
91,3 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
4 |
8,7 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Zabıtanın en çok yetersiz kaldığı ve bir anlamda da yürütürken en çok zorlandığı hizmet alanı, cevapsız bırakanlar (%8.7) hariç tutulduğunda %42.9 ile “işyeri denetimleri”dir. Onu %26.2 oranı ile “dilencilerle mücadele”, %9.5’erlik oranlarla “pazaryeri denetimleri” ve “seyyar satıcılarla mücadele” izlemektedir. Görüldüğü gibi dilencilerle mücadele işyeri denetimlerinden sonra Afyon belediye zabıtasının en fazla zorlandığı hizmet alanını oluşturmaktadır. Bunun nedeninin ayrıca araştırılması gerekmektedir.
Tablo 36. Zabıta Personeli Sayısının Yeterlilik Derecesi
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Yeterli |
7 |
15,2 |
15,6 |
15,6 |
|
Yetersiz |
38 |
82,6 |
84,4 |
100,0 |
|
|
Toplam |
45 |
97,8 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
1 |
2,2 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Afyon Belediyesi’nin zabıta hizmetlerinin yürütülmesinde zabıta personelinin sayıca yeterli olup olmadığına ilişkin soruya bir kişi cevap vermezken, geriye kalanların %84.4’ü zabıta sayısının “yetersiz” olduğu noktasında ortak görüş içindedirler. %15.6’lık bir oran ise personel sayısını “yeterli” bulmaktadır.
BZPY’nin 2. maddesinde, belediyelerin zabıta kadrolarının ihtiyaç ve imkanlara göre, yaklaşık olarak 1.500 nüfusa bir zabıta personeli isabet etmek üzere oluşturacakları öngörülmektedir. Bu hesaba göre Afyon Belediyesi’nde de yaklaşık 85 zabıta personelinin (128.516 / 1.500 = 85.67) istihdam edilmesi gerekirken, zabıta sayısının 57’de kalması ankete katılanların “yetersizlik” tercihini desteklemektedir.
Tablo 37. Belediye Zabıtasının Genel Kolluk Güçlerinden Destek Talebi Sıklığı
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Sık Sık Destek Talep Ediyor |
2 |
4,3 |
4,5 |
4,5 |
|
Bazen Destek Talep Ediyor |
23 |
50,0 |
52,3 |
56,8 |
|
|
Çok Nadiren Destek Talep Ediyor |
19 |
41,3 |
43,2 |
100,0 |
|
|
Toplam |
44 |
95,7 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
2 |
4,3 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Tablo 38. Genel Kolluk Güçlerinden Destek Talebinin Nedenleri
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Personel Sayısının Yetersizliği |
4 |
8,7 |
8,9 |
8,9 |
|
Silah Yokluğu |
8 |
17,4 |
17,8 |
26,7 |
|
|
Araç, Gereç ve Teçhizat Yetersizliği |
4 |
8,7 |
8,9 |
35,6 |
|
|
Yetki Yetersizliği |
17 |
37,0 |
37,8 |
73,3 |
|
|
Hepsi |
12 |
26,1 |
26,7 |
100,0 |
|
|
Toplam |
45 |
97,8 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
1 |
2,2 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Belediye zabıtasına hizmetlerini yürütürken “lüzum görülen” durumlarda genel kolluk güçlerinin destek verebileceği; gerek 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu (11. ve 32 maddeler), gerek 1580 sayılı Belediye Kanunu (md.109) ve gerekse 2559 sayılı Polis Vazife Selahiyeti Kanunu (md.3) hükümlerince öngörülmektedir. Afyon belediyesi zabıtasının bu desteğe hangi sıklıkta başvurduğu konusundaki soruya ankete katılanların %41.3’ü “çok nadiren” destek talep ettikleri şeklinde cevap verirken, yarısı (%50) bu desteği “bazen”, %4.3’ü ise “sık sık” talep ettiklerini belirtmişlerdir.
Söz konusu destek talebinin nedenlerine ilişkin soruya verilen cevaplar oldukça ilginçtir. Öncelikle dikkati çeken bir konu; yukarıda (Tablo 36) “personel sayısının yetersiz olduğu”nu yüksek bir yüzde ile (%84.4) vurgulayan zabıtanın, bu yetersizliği genel kolluk gücünden talebin en düşük oranlı nedenlerinden biri (%8.9) olarak görmesidir. Gerçekten de belediye zabıtası destek talebinin en büyük nedenini ne personel yetersizliğine, ne araç gereç ve teçhizat yokluğuna (%8.9) bağlamaktadır. %17.8 ile “silah yokluğu”, ama en çok da %37.8 ile “yetki yetersizliği” genel kolluk desteğine talebin nedenleri olarak gözükmektedir. Bu soruya cevap verenlerin %26.7’si de sayılan nedenlerin tümünün destek talebinde etkili olduğu görüşündedir.
Tablo 39. Genel Kolluk Güçleriyle İlişkilerde Sorun ve Anlaşmazlıklar Yaşama Düzeyi
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Sık Sık Anlaşmazlık Yaşanıyor |
3 |
6,5 |
6,8 |
6,8 |
|
Bazen Anlaşmazlık Yaşanıyor |
16 |
34,8 |
36,4 |
43,2 |
|
|
Çok Nadiren Anlaşmazlık Yaşanıyor |
8 |
17,4 |
18,2 |
61,4 |
|
|
Anlaşmazlık Yaşanmıyor |
17 |
37,0 |
38,6 |
100,0 |
|
|
Toplam |
44 |
95,7 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
2 |
4,3 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Tablo 40. Genel Kolluk Güçleriyle Sorun ve Anlaşmazlıkların Nedenleri
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Görev ve Yetki Karmaşası |
9 |
19,6 |
60,0 |
60,0 |
|
Genel Zabıtanın Ayrıcalıklı Olma İsteği |
1 |
2,2 |
6,7 |
66,7 |
|
|
Koordinasyon Yetersizliği |
1 |
2,2 |
6,7 |
73,3 |
|
|
Genel Zabıtanın Olaylarda Yardımcı Olmaması |
1 |
2,2 |
6,7 |
80,0 |
|
|
Yasal Düzenlemeler |
3 |
6,5 |
20,0 |
100,0 |
|
|
Toplam |
15 |
32,6 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
31 |
67,4 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Zabıta ile genel kolluk güçleri (polis ve jandarma) arasında sorun ve anlaşmazlıkların yaşanıp yaşanmadığının saptanmasına ilişkin sorulan soruya ankete katılanların %4.3’ü cevap vermemiştir. Cevap verenlerin %38.6’sı “anlaşmazlık yaşanmadığı” görüşünde iken, %6.8’i “sık sık”, %18.2’si “çok nadiren” ve %36.4’ü “bazen” anlaşmazlık yaşandığını ifade etmektedir. Dolayısıyla toplam %61.4’lük bir zabıta kesimi bir şekilde genel kolluk güçleriyle sorun ve anlaşmazlıklar yaşandığı düşüncesindedir.
Genel kolluk güçleriyle ortaya sorun ve anlaşmazlıkların nedenlerini belirlemeye yönelik sorulan soruyu ankete katılanların %67.4’ü cevapsız bırakmıştır. Cevap veren 15 personelin %60’ı söz konusu anlaşmazlıkların nedenini “görev ve yetki karmaşası”na bağlamaktadır. %20’si ise bu soruya “yasal düzenlemeler” şeklinde cevap vermiştir.
Tablo 41. Zabıtanın Hizmetlerini Yürütürken En Çok Sorun Yaşadığı Kesimler
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Esnaflar |
10 |
21,7 |
22,7 |
22,7 |
|
Seyyar Satıcılar |
19 |
41,3 |
43,2 |
65,9 |
|
|
Dilenciler |
13 |
28,3 |
29,5 |
95,5 |
|
|
Kaçak İnşaatçı/Gecekonducular |
1 |
2,2 |
2,3 |
97,7 |
|
|
Kaçak Mal Ticareti Yapanlar |
1 |
2,2 |
2,3 |
100,0 |
|
|
Toplam |
44 |
95,7 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
2 |
4,3 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Belediye zabıtasının hizmetlerini yürütürken denetime tabi tuttuğu kesimler arasında en çok sorun yaşadığı grup olarak seyyar satıcılar %41.3 ile ilk sırayı işgal etmektedir. Onları %28.3 ile dilenciler ve %21.7 ile de esnaf kesimi izlemektedir. Zabıtanın kaçakçılarla ciddi bir sorun yaşamadığı verilen cevaplardan anlaşılmaktadır.
Tablo 42. Zabıtanın Hizmetlerini Yürütürken Müdahalelere Maruz Kalma Düzeyi
|
|
Frekans (n) |
Yüzde (%) |
Geçerli Yüzde (%) |
Yığmalı Yüzde (%) |
|
|
Geçerli |
Müdahalelere Maruz Kalıyor |
38 |
82,6 |
88,4 |
88,4 |
|
Müdahalelere Maruz Kalmıyor |
2 |
4,3 |
4,7 |
93,0 |
|
|
Cevapsız |
3 |
6,5 |
7,0 |
100,0 |
|
|
Toplam |
43 |
93,5 |
100,0 |
|
|
|
Boş |
|
3 |
6,5 |
|
|
|
Genel Toplam |
46 |
100,0 |
|
|
|
Zabıta personelinin denetim görevlerini yerine getirirken, çeşitli çevresel müdahalelere maruz kalıp kalmadığını belirlemeye yönelik soruya çok yüksek bir oranda (%82.6) müdahalelere maruz kalındığı şeklinde cevap verilmiştir. %6.5’lik cevapsızlar hariç tutulduğunda ise bu oran %88.4’e yükselmektedir. Müdahalelere maruz kalınmadığını belirtenlerin oranı ise cevapsızlardan da düşüktür (%4.3). Bu veriler zabıtaya olan çevresel müdahalenin -en azından zabıta açısından- mutlaklığını göstermektedirler.
Tablo 43. Müdahale Edilen Alanlar ve En Çok Müdahale Edenler
|
Hizmet Alanı |
Müdahale Edilme Yüzdesi (%) |
En Çok Müdahale Eden Kesim |
Yüzdesi (%) |
En Çok Müdahale Eden İkinci Kesim |
Yüzdesi (%) |
|
İşyeri Denetimleri |
60,9 |
KÜM* |
53,6 |
Belediye Mecl. Üyeleri |
35,7 |
|
Seyyar Satıcılarla M. |
54,3 |
KÜM |
44,0 |
Yerel Halk |
36,0 |
|
Pazaryeri Denetimleri |
47,8 |
KÜM |
63,6 |
Yerel Halk |
13,6 |
|
Dilencilerle Mücadele |
45,7 |
Yerel Halk |
61,9 |
KÜM |
28,6 |
|
Başıboş Hayvanlarla M. |
26,1 |
Yerel Halk |
41,7 |
KÜM |
33,3 |
|
Kaçak Mal Ticareti ile M |
26,1 |
Yerel Halk |
50,0 |
KÜM |
25,0 |
|
Çevre Kirliliği ile M. |
23,9 |
KÜM |
27,3 |
Belediye Mecl. Üyeleri |
27,3 |
|
Kent İçi Ulaşımı Hizm. |
21,7 |
KÜM |
50,0 |
Yerel Halk |
40,0 |
|
Kamu Mallarının Korunması Hizmetleri |
15,2 |
KÜM |
42,0 |
Diğer |
14,3 |
|
Kaçak Yapılaşma ile M. |
13,0 |
KÜM |
66,7 |
Belediye Mecl. Üyeleri |
16,7 |
*KÜM: Kendi Üst Makamları