YEDİNCİ BÖLÜM
KORUMA SÜRESİ VE TESCİL SONRASI YAPILABİLECEK İŞLEMLER

1. Koruma Süresi

TRIPS Anlaşması' nın 18' inci maddesine göre, üye ülkeler, tescilli bir markayı en az yedi yıl süre ile korumayı taahhüt etmişlerdir. Bu süre, ülkemiz de dahil olmak üzere birçok üye ülke tarafından on yıl olarak belirlenmiştir. Ancak, Madrid Anlaşması' na göre yapılan tescillerde ise, koruma yirmi yıldır. Madrid Anlaşmasına İlişkin Protokol' ü benimseyen ülkelerde ise, bu süre on yıldır.

Sürenin başlangıcı, başvurunun yapıldığı tarih olarak hesaplanır. Koruma, tescilin yapıldığı ülke topraklarında geçerlidir.

 

2. Yenileme

Koruma süresi sona eren marka, sahibinin veya yetkili kıldığı vekilin istemi (talebi) üzerine yenilenir. Yenileme sayısı konusunda, herhangi bir kısıtlama bulunmamaktadır. Yenileme talebi yapılırken, yenileme ücretinin ödenmesi zorunludur.

Yenileme talebi, koruma süresinin sona ereceği ayın son gününden önceki altı ay içerisinde yapılabilir. Bu süre dolduktan sonra ek bir ücretin ödenmesi koşuluyla, koruma süresinin sona erdiği ayın son gününden itibaren altı ay içerisinde de yenileme talebinde bulunabilir.

Yenileme süresi, mevcut tescilin sona erdiği gün itibariyle başlar.

3. Markanın Devri

Marka sahibinin önemli bir hakkı da, markasını devir etmek hakkıdır. Devir üç yoldan gerçekleşebilir;

 

3.1. Hukuki İşlemlere Konu Olan Devir

Marka sahibinin ölmesi halinde, marka hakkı, hukuki yoldan mirasçılarına intikal eder. Bunun dışında, haciz veya rehin edilen bir marka da, hukuki iş­lemler sonucunda üçüncü kişilere intikal edebilir. (KHK Mad. 18-19). Bu du­rumda marka devredilir, yeni sahipleri adına sicile işlenir ve ilan edilir.

 

3.2. Markanın İşletme İle Birlikte Devri

Marka sahibi, kendi adına veya işletme adına tescilli markayı işletme ile birlikte devredebilir. Bu durum, birden çok işletmenin birleşmesi halinde de gerçekleşebilir.

Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa, bir işletmenin aktif ve pasifleri ile birlikte devri, markanın devrini de kapsar. (KHK Mad. 16)

 

3.3. Sözleşme ile Devir

Bir marka, işletmeden bağımsız olarak, kullanıldığı mal veya hizmetlerin tamamı veya bir kısmı için de devredilebilir. Bu durumda devir, taraflar ara­sında yazılı olarak yapılır.

Markanın devri, mal veya hizmetlerin coğrafi kaynağı, kalitesi veya halkın yanılgısına neden olabilecek nitelikler taşıması halinde, yapılmaz. (KHK Mad. 16)

Tescilli bir markanın devri sırasında; aynı markanın veya ayırt edi­lemeyecek derecede benzerinin, aynı veya halkı yanılgıya düşürecek de­recede benzeri mallar veya hizmetler için başka marka tescillerinin bulunması halinde, bu markaların da devredilmesi şarttır. (KHK Mad.16)        

 

4. Lisans Verme

Marka sahibinin en önemli hakkı; tescil ettirdiği markasını, tescile konu olan mal veya hizmetlerde münhasıran kullanma hakkıdır. Bu durum; markanın marka hakkı sahibi dışında başkalarınca kullanılmasının önlenmesi yönünde gerçekleşir. Marka sahibi, markasını,kendisi kullanabileceği gibi, başka iş­letmelere lisans vererek de kullandırabilir.

Lisans alan tarafından markanın kullanılması, markanın kullanıldığı şek­linde kabul edilir. Bu nedenle, marka sahibinin markasını kullanmadığı (KHK Mad. 14) gerekçesi ile üçüncü kişilerce hükümsüzlük talebinde bulunulamaz.

Lisans alan kişi, markanın kullanımı ile ilgili her türlü tasarrufta bulunabilir. Lisans alan, kullandığı mal veya hizmetlerin garantisini koruması için gerekli olan önlemleri de almak zorundadır.

Lisans alan, lisans hakkını üçüncü kişilere devredemeyeceği gibi, alt li­sanslar da veremez.

Lisans sözleşmeleri, yürürlükteki diğer mevzuatlara aykırı hükümler içeremez. Resmi kurumları yanıltmak için yapılan danışıklı lisans sözleşmeleri hükümsüz sayılır.

Lisans anlaşmaları, inhisari (tekelci) ve inhisari olmayan (tekelci olmayan) sözleşmeler olarak iki gruba ayrılır.

4.1. inhisari Lisans

İnhisari lisans sözleşmelerinde, lisans veren lisans alanın dışında baş­kasına lisans veremez, hakkını açıkça saklı tutmadığı durumda markayı ken­disi de kullanamaz. Bu durumda markayı, sadece lisans alan kullanabilir.

4.2. İnhisari Olmayan Lisans

Sözleşmede tersi kararlaştırılmadığı takdirde, lisanslar inhisari değildir. Bu durumda lisans veren markayı kendi kullanabileceği gibi, üçüncü kişilere aynı marka için başka lisanslar da verebilir." Mc Donald' s"," Pizza Hut"," Tatlıses Lahmacun" gibi franchise işletmeleri için marka sahiplerince yapılan lisans sözleşmeleri, inhisari olmayan sözleşmelere örnek olarak verilebilir. Bu du­rumda, lisans alan kişiler, lisans veren tarafından belirtilen ortak özellikleri de korumak zorundadır.

5. Diğer İşlemler

Marka; bir değeri olan, alınıp satılabilen, kime ait olduğu bilinen, gayri maddi bir haktır. Marka üzerindeki tüm bilgiler, marka siciline kaydedilerek ilan edilir. Bu nedenle, başvuru halinde olan markalar ya da tescilli markalar üze­rinde zaman içerisinde ortaya çıkan durumlarla ilgili olarak, gerektiğinde ya­pılması gereken başka işlemler de vardır. Bunlar da;

 

• Adres Değişikliği,

• Unvan Değişikliği,

• Rehin,

• Haciz,

• Veraseten İntikal' dir.

 

5.1. Adres Değişikliği

Marka sahibinin adresinin değişmesi durumunda; gerek Enstitü' nün, gerek üçüncü kişilerin, gerekse de herhangi bir hukuki durum karşısında Mah­kemelerin marka sahibiyle yazışabilmesi için, marka sicilinde belirtilmiş ad­reste olabilecek tüm değişikliklerin zaman geçirmeden Enstitü' ye bildirilmesi, sicile kaydedilerek ilan edilmesi gerekir.

5.2. Unvan Değişikliği

Marka sahibinin unvanında ortaya çıkabilecek değişikliklerin; yeni unvan kullanılarak yapılacak yeni başvurularda sorun yaşanmaması, ticari yaşamda ya da Mahkemelerde ortaya çıkabilecek uyuşmazlıklarda tereddüt oluşmaması ve gerekli düzeltmelerin yapılması, zaman kaybedilmemesi için, marka sicilinde belirtilmiş unvandaki tüm değişikliklerin de zaman geçirmeden Enstitü' ye bildirilmesi, sicile kaydettirilerek ilan edilmesi gerekir.

5.3. Rehin

Marka, alınıp satılabilen ve maddi değeri olan bir hak olduğuna göre, her­hangi bir amaç için rehin de edilebilir. Markanın rehin edildiğinin sicile kay­dedilmesi şarttır. Zira, üzerinde rehin bulunan markalar, rehin edenin rızası ol­madan devredilemez, üzerlerinde lisans işlemi uygulanamaz.

 

5.4. Haciz

Marka, haciz işlemlerine de konu olabilir. Bu durumda haczin marka siciline işlenmesi ve ilan edilmesi de şarttır. Özellikle haczedenin bu işlemi yaptırması, kendisinin ileride sorun yaşamasını önleyecektir.

 

5.5. Veraseten İntikal

Marka sahibinin ölümü halinde, marka varislere intikal eder. Bu durumda varisler, hak sahipliği oranında markanın sahibi olurlar.