ALTINCI BÖLÜM

TESCİL YÖNTEMİ

Bir marka başvurusu, ülkelerin marka başvurusu işlemlerinin yürütülmesi konusunda görevli, yetkili ve sorumlu olan resmi kurumlarınca kabul edilir. Genellikle bunlar; " Patent Ofisi" , " Sınai Mülkiyet Ofisi" , " Sınai Mülkiyet Enstitüsü" , " Patent ve Ticari Marka Ofisi" veya " Ticari Marka Ofisi" diye adlandırılır. Türkiye' de ise bu işlemleri yürütmek üzere' Türk Patent Enstitüsü' yetkili ve sorumludur.

Marka tesciliyle görevli kamu kurumlarının çalışmaları, kanun, yönetmelik, ve idari talimatlardan oluşan mevzuatla belirlenir. Marka tescil işlemleri, bu mevzuat ve uluslararası anlaşmalar dikkate alınarak bu kurumlarca tarafından yürütülür.

Bir marka başvurusunun tescili; şu aşamalardan oluşur;

• Tescil Başvurusu,

• Başvurunun Şekil Şartları Açıdan incelenmesi,

• Başvurunun Esastan İncelenmesi,

• Başvurunun İlanı ve İlana İtiraz,

• Tescil ve Tescilin Yayını.

1. Tescil Başvurusu

Tescil başvurusu ile ilgili olarak, hemen hemen bütün ülkelerde marka ka­nunları benzer hükümleri  içerir. Marka tescil başvurusunda, genellikle dört ana unsurun varlığı aranır. Bunlar;

a) başvuru sahibinin açık kimliği,

b) ticari markanın çoğaltılabilir kopyası,

c) ticari markanın üzerinde kullanılacağı mal veya hizmetlerin bir listesi,

d) başvuru ücreti' dir.

a) Başvuru dilekçesinde sahibinin tam adı ve posta adresinin yazılması ge­reklidir. Buna ek olarak; uluslararası anlaşmalar uyarınca bazı haklar için önemli olabileceğinden, başvuru sahibinin hangi ülke uyruğunda (tabiyet) olduğunun bilinmesi de gerekir. Başvuru sahibi bir vekil tarafından temsil ediliyor ise, yetkili vekilin tam adı ve posta adresi gereklidir. Bu gereksinimler, tescil işlemi süresince Enstitünün başvuru sahibi veya vekili ile ilişki kurulması gereğinden kaynaklanmaktadır.

b) Markanın Resmi Marka Gazetesi' nde ve Bülten' de yayınlanması için markanın çoğaltılabilir ve yayımlanabilir örneğine de gerek bulunmaktadır.

c) Markanın üzerinde kullanılacağı mal veya hizmetlerin listesi ile ilgili olarak, marka sahibinin, listeyi mümkün olduğu kadar eksiksiz yapması gerekir. Marka sahibi; markasını, kendi iş etkinliklerini kapsayan mal veya hizmetler için, aynı ticari markayı seçen diğer firmalarla karışıklığa yol açmayacak biçimde düzenlemelidir. Diğer taraftan; mal veya hizmetlerin geniş bir lis­tesini vermek, marka sahibi için artan bir yükü ifade eder. Çünkü, bu marka tescili ile doğan haklarını korumak ve bu korumayı sürdürmek için, listede belirtilen bütün mal ve hizmetlerde bu ticari markayı belirlenen süre içinde kullanmak zorundadır.

Birçok ülke; 1967 yılında Stockholm' de, 1977 yılında Cenevre' de gözden geçirilen 1957 tarihli Nice Anlaşmasına göre düzenlenmiş, uluslararası mal ve hizmet sınıflandırmasına uygun mal veya hizmetlerin listesini kul­lanmaktadır.

d) Bir tescil başvurusu için dördüncü koşul başvuru ücretidir. Bu hüküm, bütün ülkelerin mevzuatında vardır. Ancak ücretin tutarı ülkeden ülkeye de­ğişebilir. Çoğu ülkede ücretler Enstitü' nün (Ofis) giderlerini karşılayacak oranda hesaplanır. Bazı ülkelerde; ticari marka tescili, kamu hizmeti olarak değerlendirildiğinden, ücretler daha düşük olabilir. Bu durumda giderler Genel Bütçeden karşılanır. Ancak ülkemizde Enstitünün giderleri, alınan ücretlerden karşılanmaktadır.

556 Sayılı KHK' nın 23. Maddesinde; yukarıda istenilen belgelere ek olarak, başvuru sahibinin ticaretle uğraştığını gösteren bir belge ile, tüzel kişiliklerde imza sirküleri de istenmektedir. Ancak bir başvurunun geçerli olması için baş­vuru sahibinin kimlik ve adres bilgilerini içeren dilekçe, mal veya hizmetlerin listesi, başvuru ücreti, markanın yayına ve çoğaltılmaya elverişli örneğinin verilmesi yeterli sayılmaktadır. Diğer bilgi ve belgelerin daha sonra ta­mamlanması mümkündür.

2. Başvurunun Şekli Şartlar Açısından İncelenmesi

Enstitü, marka tescil başvurusu yapıldığında, başvuruyu önce şekli yönden inceler. Bu inceleme aynı zamanda mal veya hizmetler için de yapılır.

Şekli inceleme, başvurunun, yürürlükte olan kanun ve diğer ilgili mevzuatta yer alan bütün şekli koşullara uygun olup olmadığına karar verme amacını taşır. Şekli koşullar; başvurunun, başvuru sahibini yeterince tanımlamasını, ticari ve hizmet markasının örneğini, ticari ve hizmet markasının üzerinde kullanılacağı mal veya hizmetlerin bir listesini, gerekli olan başvuru ücretinin yatırılmış olup olmadığını içerir.

Enstitü, marka başvurusunun KHK' nın 23' üncü maddesinde belirtilen ko­şulara uygun olup olmadığını veya herhangi bir şekli eksikliğin bulunup bulunmadığını inceler.

23' üncü maddede yer alan koşulların yerine getirilmediği saptanırsa, söz konusu eksikliklerin giderilmesi için üç aylık süre verilir. Eksikliklerin bu süre içerisinde giderilmesi durumunda, marka tescil başvurusu, başvurunun yapıldığı tarih itibariyle kesinleşir.

Ancak başvuru dilekçesinde; başvuru sahibinin kimliğine ilişkin bilgilerin bulunmaması veya eksik bulunması, marka örneğinin olmaması, mal veya hizmetlere ilişkin listenin verilmemesi, başvuru ücretinin bulunmaması du­rumunda, marka başvurusu reddedilir.

'Garanti markası' na ait başvurularda, işletme tarafından hazırlanması ge­reken teknik yönetmeliğin de başvuru esnasında verilmesi zorunludur.

3. Başvurunun Esastan İncelenmesi

Şekli incelemesi sonuçlandırılan ve uygun görülen marka başvurusu, KHK' nın diğer maddelerine uygunluğu açısından incelenir. Esastan inceleme, dört aşamalı olarak yapılır: İnceleme;

• Ayırt edici Nitelik Açısından,

• Mutlak Nedenler Açısından,

• Rüçhan Hakkı Bakımından,

• Ayırt Edici Niteliğin Kullanım Yolu ile Kazanılması Açısından, yapılır.

3.1. Ayırt Edicilik Açısından İnceleme

Bu konuda; markayı oluşturan ibare ve şeklin KHK' nın 5' nci maddesine uygun olup olmadığı yani ayırt edici bir özelliğe sahip olup olmadığı, diğer ko­şulları sağlayıp sağlamadığı hususları incelenir. Olumsuz olan marka baş­vuruları reddedilir.

3.2. Mutlak Nedenler Açısından İnceleme

Burada, KHK' nın 7' nci maddesinde sayılan hallerin mevcut olup olmadığı incelenir. Bu inceleme yapılırken basit bir sorgulama yöntemi (evet yoklaması) uygulanır. Burada sözü edilen durumlara ilişkin sorulardan herhangi birine "evet" şeklinde bir yanıt veriliyorsa, bu başvuru reddedilir.

3.3. Rüçhan Hakkı Bakımından İnceleme

Paris Sözleşmesi' ne taraf ülkelerden birine mensup olan veya bu ül­kelerden birine mensup olmamakla birlikte o ülkelerin herhangi birinde ika­metgahı veya faal durumda bir ticari işletmesi bulunan gerçek veya tüzel ki­şiler; bu ülkelerden herhangi birine yapmış oldukları başvuru tarihinden itibaren altı ay içerisinde, aynı mal veya hizmetlerde kullanılmak üzere, aynı marka için Türkiye' de marka tescil başvurusu yaptığı takdirde, Paris Söz­leşmesinin sağladığı rüçhan hakkından yararlanabilirler. Bu durumda başvuru tarihi, Sözleşmeye taraf diğer ülkede yapılan başvuru tarihi olarak kabul edilir ve incelemeye esas alınır. Rüçhan hakkının doğduğu tarihten itibaren, üçüncü kişiler tarafından yapılacak aynı konudaki başvurular ve bunlar adına so­nuçlandırılan tesciller, hüküm ifade etmez. Sergilere ilişkin rüçhan başvurusu da aynı şekilde işlem görür.

3.4. Ayırt Ediciliğin Kullanım Yoluyla Kazanılması Açısından İnceleme

4128 Sayılı Kanunla 556 Sayılı KHK' nın 7' nci maddesine eklenen son fıkraya göre; 7 nci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerine göre tescil edilemeyecek bir marka başvurusu, marka başvuru tarihinden önce kullanılmış ise ve bu mal veya hizmetler için ayırt edici bir nitelik kazanmış ise, bu marka başvurusu reddedilemez. Bu incelemede; markanın tescilsiz kullanımının uzun süre, yaygın ve kesintisiz biçimde olması dikkate alınır.

Şekli yönden hiçbir eksikliği bulunmayan, markanın kullanılacağı mal veya hizmetlerin bir kısmı veya tamamı için 7' nci madde hükümlerine uygunluğu saptanan başvurular, Resmi Marka Bülteninde ilan edilir.

7' nci maddeye göre uygun görülmeyen marka başvuruları malların tamamı veya bir kısmı için reddedilir.

4. Başvurunun İlanı ve İlana İtiraz

Enstitünün almış olduğu kararlara, hem başvuru sahibi, hem de üçüncü kişilerce itiraz edilebilir.

4.1. Başvuru Sahibince Yapılan İtirazlar

Enstitünün, T nci madde kapsamına girmediği gerekçesi ile 32' nci mad­deye göre almış olduğu red kararına karşı, başvuru sahibi, iki ay içerisinde itiraz edebilir. İtirazın değerlendirilmesi için, itiraz ücretinin ödenmesi zorunludur. (KHK Mad.49). Bu itiraz, Enstitü' nün konuyla ilgili Dairesi olan Markalar Dairesi Başkanlığınca incelenir. İtirazın haklı bulunması durumunda, ilgili Daire, daha önce almış olduğu kararı düzeltir. (KHK Mad.50). Bu du­rumda, alman itiraz ücreti, tescil belgesi düzenleme ve sicil kayıt ücretine mahsup edilir. (Yönetmelik Mad.30)

İtiraz geçerli bulunmazsa, itiraz ve başvuru reddedilir. Bu durumda başvuru sahibi, konunun Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulunda (YİDK) gö­rüşülebilmesi için, iki ay içinde itiraz ücretini de ödeyip makbuz aslını itirazına ekleyerek, tekrar itirazda bulunabilir.

Başvuru, 'Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu¹ nda, söz konusu başvuru ile ilgili olarak daha önce alınan karara katılmamış uzmanlarca in­celenir, karar verilir. (KHK Mad. 10 ve YİDK Yönetmeliği)

“Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu” nün kararı, kesin ve son karar olup, kesinleşen bu karara karşı, iki ay içinde ilgili Mahkemede dava açılabilir (KHK mad.53).

4.2. Üçüncü Kişilerce Yapılan İtirazlar

K.H.K.' nın 7' nci maddesi kapsamında uygun görülen başvurular, ilgili Bültende ilan edilir. Marka başvurularına karşı, 7' nci ve 8' inci madde hü­kümlerine göre, tescil edilmemesi gerektiğine ilişkin itirazlar ile, başvurunun kötü niyetli yapıldığına dair itirazlar, ilgili Bültende ilan tarihi itibariyle üç ay içerisinde yapılır.

İtirazlar yazılı ve gerekçeli olarak yapılır. Enstitü, itirazları incelerken, ge­rekli gördüğü süre ve sıklıkta tarafların karşı görüşlerini alır ve ilgili taraflara iletir.

İtirazın incelenebilmesi için, itiraz ücretinin ödenmiş olması şarttır. Za­manında itiraz edilmemesi ya da itirazın itiraza yetkili olmayan kişi tarafından yapılması halinde itiraz incelenmez.

Enstitü, KHK' nın 8' inci maddesine göre yapılan itirazı haklı bulursa, baş­vuruyu reddeder. Bu durumda başvuru sahibinin de ' Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu' nda görüşülmek üzere, itiraz etme hakkı vardır. Enstitü, KHK' nın 8' inci maddesine göre yapılan itirazı reddeder ise, itiraz sahibi iki ay içerisinde' Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu' nda görüşülmek üzere tekrar itiraz edebilir. Bu durumda, (itirazın reddedilmesi halinde) tescil belgesi verilmez ve iki aylık itiraz süresi beklenir. Bu süre içerisinde yeniden itiraz edilmesi durumunda itiraz, ' Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu' nda görüşülür ve karara bağlanır. Kurulun kararı kesindir. Karara karşı, ilgili mah­kemede iki ay içinde dava açılabilir.

Herhangi bir itiraz olmazsa, iki aylık sürenin sonunda tescil kesinleşir ve belge verilir.

5. Tescil ve Tescilin Yayını

Başvurusu eksiksiz yapılmış, eksikleri giderilmiş, hakkında herhangi bir iti­raz yapılmamış veya yapılan itiraz kesin olarak reddedilmiş bir başvuru, tescil edilerek sicile kaydedilir. Sicile kaydedilen marka, iki ayda bir yayınlanmakta olan ' Resmi Marka Gazetesi^{' n}de ilan edilir.

Resmi Marka Gazetesi' nde, ilan edilen markaya ait aşağıdaki bilgiler ya­yınlanır:

a) Marka örneği,

b) Marka tescil numarası,

c) Markanın başlangıç tarihini belirten başvuru tarihi,

d) Marka tescil numarası,

e) Markanın kullanılacağı mal ve hizmetlerin listesi, uluslararası tasnif kodu,

f) Marka sahibinin uyruğu,

g) Marka sahibinin adı ve adresi.

Herhangi bir kişi, tescilli marka hakkında bilgi almak istediğinde, marka si­ciline başvurabilir. Sicile açıklık (aleniyet) ilkesi getirilmiş olup, dileyen kişi üc­retini ödemek koşuluyla herhangi bir tescilli markanın sicil suretini alabilir.