İKİ BİNLİ YILLARDA YEREL
YÖNETİMLER VE ŞEHİRİÇİ ULAŞIM
SORUNLAR ve ÇÖZÜM YOLLARI
ÖNSÖZ
Tüm organizasyonel yapılarda olduğu gibi yerel yönetimlerde, hususiyetle belediyelerde de iki binli yılların şartlarına göre yapılanmasının arifesindeki bir telaşın ürünü bu çalışma.
İnsanlar gibi devletler, siyasi, iktisadi, legal, illegal bütün örgütlerin de bir ömrü vardır. Ancak bu yapılanmaların bazılarının ömrü insan ömrü gibi aniden biter,bazılarının ömrü de yavaş yavaş sona erer. Bazı örgütlerin ömrü de tabir caizse tenasüh gibi gerek yapı gerek isim gerekse işleyiş farklılaşmasına giderek ömrünü tamamlar ama bu tamamlama yeni bir ömrün farklı bir başlangıcıdır.
Yerel yönetimler iki binli yıllarda ömrünü tamamlamayacak ancak bu dönemde tıpkı tenasühte olduğu gibi büyük bir değişim geçirerek fonksiyonlarını devam ettirecektir. Yerel yönetimlerdeki bu değişim de geleneksel yönetim mantığı yerini demokratik katılıma bırakacak, klasik kontrol işlevi de koordinasyon sağlamadan fazla da öteye gidemeyecektir.
İşte bu atmosferde kamu kurumları iki binli yıllarda hizmetlerin ifa edilmesinde bir can suyu vazifesi göreceklerdir.
Yerel yönetimlerin hususiyetle belediyelerin şehiriçi veya kentiçi ulaşım hizmetleri de yukarıda belirttiğimiz atmosfer içinde ifa edilecektir. Bu açıdan şehiriçi ulaşım hizmetlerinin idaresindeki bu değişimcik bu hizmetlerin niteliklerine de yansıyacak, konu içinde de defalarca bahsedildiği gibi geleneksel yatay kentiçi ulaşım mantığı yerini iki binli yılların dikey ulaşım mantığına bırakacaktır.
Yatay şehiriçi ulaşım mantığında sadece karayolu demiryolu kısmen de su yolu vardı. Oysa ki dikey şehiriçi ulaşım mantığında karayolu yeraltı raylı sistem (metro), suyolları, tüp geçitler, kentiçi havayolu taşımacılığından ibarettir.
Özellikle kentiçi havayolu ulaşımı günümüzün katlanarak hızlanan teknolojik gelişme ikliminde fantazi olarak görülmemelidir. İki binli yılların belki hemen başlarında bu gerçekleşecektir. Burada ufkumuzu abartmıyoruz. Yoksa gerek şehiriçi ulaşımda gerek şehirlerarası ve milletlerarası ulaşımda çok daha ilerde gerçekleşecek ışınlanma teknolojisinden bahsetmemiz gerekirdi.
Bu mütevazı çalışma da iki binli yıllarda şehiriçi ulaşımın nasıl şekilleneceğini bunun altyapı ve idaresinin nasıl olacağını biraz da günümüzün kalıntılarının üzerine fazlaca durarak yapılan bir el yordamlamasıdır.
Çalışma, Marmara Üniversitesi Mahalli İdareler Programında hazırladığım bir seminerden geliştirilmiştir. Bu açıdan Bize ufuk açan hocalarım Prof. Dr. Ömer Dinçer'e, Prof. Dr. E. Nazif Gürdoğan Bey'lere şükranlarımı arz ederim. Bizim bu çalışmadaki amacımız da iki binli yıllara doğru bir kıvılcım çakmaktan ibarettir. Eksiğimiz, kusurumuz varsa affetmeyin. Bütün yapıcı tenkit ve eleştiriler gelişmenin birer yapı taşlarını teşkil eder.
Ahmet Fidan
R. Hisarüstü/ 1997