SONUÇ ve ÖNERİLER

Sonuç

Görülen odur ki çöp sorunu, çöpü üreten insanların bu konuda bilinçlendirilmesi ve bir ölçüde örgütlenmesi olmadan çözülecek bir sorun olmanın ötesindedir. Çöp miktarının azaltılması, geri kazanım süreçlerinin ektin biçimde işlemesi, ancak yöre halkının bilinçli katılımı ile olasıdır,

Bu açıdan sivil toplumun bir gelenek olduğu batı demokrasilerinde bile katı atıkların ancak en fazla yüzde on gibi bir kısmının gönüllü programlarla çevrenin korunması açısından bel bağlanacak araçlar değil, ancak acil ya da ektin bir gözetimin mümkün olmadığı durumlarda devreye sokulabilecek yöntemlerin olabileceğine inanıyoruz.

Ekosistemde bir doğal süreç sonucunda ortaya çıkan yan ürünleri yeniden işleyerek diğer süreçlere girdi olarak kazanır. Bu durum, sistemdeki besin ve enerjji kullanımını azamiye çıkarır ve yan ürünlerin sistemede enerji ve besin dolaşımını engelleyen "kirleticiler" halinde birikmesini önler. Bununla birlikte tabi ekosistemlerde bile bazı organizmaların hızlı genişleme sonucu oluştuğu yan ürünler başka süreçlerce özümsenebilecek miktarın çok üstünde olabilir. Bu durum ekosistem üzerinde bir stres kaynağı meydana getirir ve ekosistemin üretkenliğinde düşüş hatta bazı durumlarda çöküşler sözkonusu olabilir. ⁽²⁴⁾

Kensel ekosistem yöneticisinin ilk ilkesi, insani sistemin ürettiği yan ürünlerin diğer sistemler üzerindeki yükünü hafifletmek için bu ürünlerin geri kazanım ve başka süreçlerde kullanımı yolunda gidilmesi olmalı.

Erdemli insan, daha çok harcayan, tüketen insan değil, tersine tok gözlü ve daha az yetiştiren insandır.Artık amaç ekonomik büyüme değil, insanın ruhsal ve fiziksel sağlığının korunması olması gerektiği bütün dünyada temel sorunlardan biri olmuştur. ⁽²⁵⁾

Öneriler

— Öncelikle atıkların değerlendirilmesinde halkın bilinçlendirilmesi ve eğitilmesi gerekmektedir.

— Katı atıkların değerlendirilmesiyle ilgili öncelikle bir proje hazırlanıp bu projenin daha sonra da bu işle iştigal edilecek bir örgüte dönüştürülerek daha etkili sonuçlar alınabilecektir. Bu örgütün faaliyette bulunabilemesi için evsel ve sanayi katı atıklarının toplanmasıyla ilgilinecek kişilerin olmasını gerektirecek bu da ilave bir istihdam imkanı sağlayacaktır.

— Sanayi işletmelerinin kuruluş yeri seçiminde tercihler çevre politikasına uygun bir birçimde yönlendirilmelidir.

—Katı atıkların değerlendirilmeleri, bu atıkların miktarında ve fiziksel bileşimlerindeki maddelerin taşıdıkları çeşit ve özelliklere göre gerçekleştirilmesildir.

— Kağıt, cam, teneke ve benzeri gibi değerlendirilmeleri mümkün olan maddelerin büyük ölçüde katı atık miktarında genel toplama giderlerinde azalmalara yol açacağı ve bunun yanında lgili sanayi kollarında hammadde tasarrufu sağlayacağı için geri kazanılmaları depozito v.s. politikalarla tercih edilmelidir.

— Atıkların evde ayrıştırılarak değerlendirmesi çalışmaları öncelikle şeçilecek bir pilot bölge üzerinde denenerek tatbikata geçirilmelidir. Böylece hem öncelikle belli bir noktada yoğunlaşılmış olur, hem de başarısızlık riskini azaltmış oluruz.

Bu pilot bölgenin seçimi de daha çok standartlaşmış, oturmuş uygulamanın en kolay yapılabileceği bir yerleşim yerleri olmalıdır.

(24) Oktar, Tiğinçe, Özkiper,Adı geçen makale, sh:131, Cynthia Pollock, dan terc.

(25) GÜRDOĞAN, Ersin, Kirlenmenin Boyutları, İz Yayıncılık. II. Baskı, İstanbul 1993 Sh:146